Een foto van dit woonzorghuis prijkt op de voorkant van het beleidsstuk. Op gemeenteniveau doorgronden ambtenaren op acht gemeentehuizen het stuk en wordt de politiek voorgelicht over het vraagstuk. Voldoende woonruimte, een thuis voor iedereen, preventie om zo lang mogelijk vitaal en gezond te blijven en de oproep: ‘Praat vandaag over morgen’ op de Achterhoekbank.nl. Want wie wil niet kwiek genoeg blijven om zijn of haar kleinkind op te kunnen tillen en te knuffelen? En voorziet jouw woning van voldoende draairuimte in geval het gebruik van een rollator of een mogelijke traplift noodwendig is?
Ingrid Wolbert, bestuurster van Careaz, zit bij de Regio Achterhoek hiervoor aan de thematafels. Geclusterd wonen in de woonwijken in de vorm van ‘volledig pakket thuis’, is een beleidsvoorstel dat uitgewerkt wordt. Dat klinkt vaktechnisch, maar het komt erop neer hoe je met een kring van mensen kan omzien naar elkaar en hoe je dat rond een persoon kan inrichten.
Toen in september 2022 het nieuwe woonzorgcomplex ‘Antoniushove’ de deuren openden, stond er midden in Lichtenvoorde een gebouw dat geschikt is om er zelfstandig te kunnen wonen. “Met ruime appartementen waarbinnen je je eigen leven blijft leven, zoals je dat altijd gewend bent geweest. En ‘wij’ de partij zijn die zorg levert, zonder dat wanneer je de deuren binnengaat, wij alles uit handen nemen. Want dat is nog altijd het beeld van de ‘bejaardenzorg’ die we gezamenlijk hebben”, vertelt Wolbert.
Wolbert begon aan het einde van het bouwproces bij Careaz aan een nieuwe baan en moest de visie rondom zorgverlening binnen dit nieuwe concept vormgeven. Dat gegeven vroeg om omdenken omdat we ‘moeten, willen en kunnen’.
Woonzorgcomplexen, zijn al veel langer niet meer de bejaarden- of verpleegtehuizen waar ‘bejaarden’ op tijd hun pillen krijgen, in een benedenzaal het eten opgeschept wordt en waar mensen met dementie achter gesloten deuren zitten. Het zijn steeds meer zelfstandige woonplekken geworden waar zorg in de nabijheid is en waar familie, vrienden en mantelzorgers deel uit blijven maken in het leven van deze ouderen.
“De formele zorg sluit aan op waar het echt niet meer lukt, maar de uitdagingen zijn groot”, erkent Ingrid Wolbert.
‘We moeten’
Omdat de zorgvraag toeneemt door vergrijzing en de toename van complexiteit in aandoeningen zoals parkinson, artrose en dementie. “We kunnen medisch gezien steeds meer waardoor mensen niet alleen langer blijven leven met een aandoening, maar ook ermee leren leven. Deze ontwikkeling maakt de zorg zoals we die gewend waren niet meer houdbaar en betaalbaar. De kosten om zorg te kunnen blijven in Nederland worden zo hoog dat deze niet meer op te brengen zijn.”
“We moeten”, vertelt Ingrid Wolbert verder, omdat de Achterhoek naast vergrijzing ook ontgroening kent. Ze wijst op de krapte op de arbeidsmarkt en dus ook minder werkenden in de zorg. Daarnaast is er ook een bredere beweging in de zorg: het besef dat welzijn méér is dan medische zorg. “Het gaat om zelf bepalen, om een eigen ritme, om betekenis houden in het dagelijkse leven. Daarmee houd je regie op het eigen leven.”
‘We willen’
Want de toekomstige oudere, de generatie die met The Beatles en de tegencultuur van Woodstock streden om hun eigen keuzes te mogen maken, met wat ze wilden worden, en hoe ze hun leven leiden, die wil dat blijven doen, ook wanneer zij ouder zijn en een zorgvraag hebben. “En we willen het ook anders in samenwerking: we willen niet meer dat de dokter ons iets voorschrijft, maar meebeslissen en zo lang mogelijk fit blijven en vitaal ouder worden. Voorbeelden zie ik steeds vaker: een 80-jarige die een tweedehands kledingshop is begonnen na haar pensioen, een 93-jarige die nog turnt omdat zij dat altijd heeft gedaan en is blijven doen of een postbode die na zijn pensioen door blijft werken omdat het hem regelmaat en voldoening blijft geven.
De maatschappij verandert en daar zal de zorg op moeten aansluiten.”
In die context, meldt Ingrid Wolbert, dat wonen en leven in Antoniushove grotendeels aan moet blijven sluiten op het leven zoals men dat gewend was.
“En we kunnen. Zorg en ondersteuning bieden begint bij het luisteren naar mensen en samenwerken. Dat doe je niet door over te nemen, maar door te vragen: ‘hoe was u gewend te leven en hoe wilt u dat hier blijven doen’, ‘waar wilt u over beslissen’.” Daar zit een spanningsveld, duidt Wolbert de omslag in het denken en doen. “Zorgmedewerkers, vaak met een groot hart voor hun cliënten, zijn gewend om te ‘zorgen’ en zo in het verleden opgeleid. Ze willen helpen, verlichten, oplossen.”
‘We kunnen’
Mede door technische en digitale ontwikkelingen is zorg op afstand mogelijk met behoud van vrijheid en zelfstandigheid. De wondapp, glucose meten, de medicijnendispenser en een fornuis dat zichzelf uitschakelt als iemand vergeet dat het aanstaat. Ouderenzorg is niet meer alleen een taak van professionals. De kringen waarin iemand beweegt, zijn onmisbaar in het nieuwe denken in de zorg en het willen blijven doen, van de ouderen.“Ouderen zoeken elkaar op. Wat de een niet kan, kan de ander nog van betekenis zijn. We willen naar het normaliseren van de zorg toe. Gewoon normaal maken voor de manier van leven die elk mens aanhangt.”
