Dossier DRU: De gebeurtenissen tot 2025

Vanaf de opening in 2009 waren de SSP-Hal en de DRU cultuurfabriek twee verschillende stichtingen. Het Schaftlokaal, de horeca b.v., viel onder de Cultuurfabriek. Het cultuurgedeelte binnen deze stichting draait vanaf 2015 al rode cijfers. De horeca draait echter al wel jarenlang zwarte cijfers. In het jaarverslag van 2016 was de stichting hier zelf al duidelijk over: 'De Horecaexploitatie DRU Cultuurfabriek BV draagt al jaren substantieel financieel bij in de liquiditeit van de stichting, opdat het huidige culturele aanbod in stand kan worden gehouden.' De stichting leende geld van de b.v. om te kunnen blijven bestaan. Daarover dadelijk meer. De jaarlijkse subsidie aan de stichting DRU Cultuurfabriek wordt door de gemeente Oude IJsselstreek jaarlijks verstrekt op basis van een Budget- en Prestatieovereenkomst.

Omdat er door de gemeenteraad een nieuwe visie werd vastgesteld, fuseerden de stichting SSP-Hal en de stichting DRU Cultuurfabriek (inclusief horeca b.v.) tot één stichting: DRU Industriepark. Het eerste jaar draaide deze stichting 113.000 euro verlies. Dit wordt vooral gewijd aan verschillende kosten die met de fusie te maken hebben. De stichting SSP-Hal had nog een tekort van 14.000 euro, dat is overgenomen door de nieuwe stichting. Omdat de Cultuurfabriek jarenlang geld geleend heeft van de b.v., was de schuld aan de horeca op het moment van fuseren opgelopen tot 348.000 euro. De aflossing van deze schuld vindt in principe jaarlijks plaats middels dividenduitkeringen.

In het voor de cultuursector en horeca moeilijke coronajaar 2020 heeft de stichting wel winst gemaakt: 52.046 euro. Het is natuurlijk lastig om dit op waarde te schatten. De DRU moest veel dicht. Ook kreeg de stichting coronasteun en een compensatie van de huur van 140.000 euro. Door de onzekere coronasituatie is daarnaast over het jaar 2020 gebruik gemaakt van uitstel van betaling voor de belastingschulden van 2020. Dit was 157.000 euro. 2021 werden de reguliere belastingafdrachten weer normaal voldaan. In 2021 en 2022 draait de stichting een verlies van 13.732 euro en 23.183 euro.

Directeur Juliëtte Hofman nam op 1 maart na 13 jaar in functie afscheid. Er moest een nieuwe directeur gezocht worden. De DRU wilde doorontwikkelen, naar een nieuwe fase. Een nieuwe directeur moest hier sturing aan geven. Dit werd Gerk van der Wal vanaf 1 mei. Hij was eerder als manager actief voor onder meer het Scheepvaartmuseum in Amsterdam. Ook is hij nauw betrokken geweest bij de gebiedsontwikkeling van Strijp-S in Eindhoven. “Het DRU industriepark is prachtig opgezet, aan mij nu de taak om dat voort te zetten en door te ontwikkelen", zei hij daar bij zijn aanstelling over. Na meerdere klussen als interimmanager zocht hij weer een vaste aanstelling.

Eén van de taken van Van der Wal was het doorvoeren van een governance wijziging. De stichting hanteerde nog een bestuursmodel. Een secretaris, voorzitter en penningmeester vergaderden een aantal keer per jaar en controleerden de boel. In het jaarverslag van 2019 werd al aangegeven dat de stichting op den duur het bestuur moest vervangen door een Raad van Toezicht. Dit is een systeem dat beter past bij een stichting van de omvang als de DRU. In 2023 is dit voorbereid en zijn er leden geworven voor de RvT.

Ook is er een eerste aanzet gegeven aan het oprichten van een ondernemingsraad. Die had de DRU jaren niet, terwijl dit vanaf 50 medewerkers verplicht is. De DRU heeft al jaren meer medewerkers. De OR is in 2024 in werking getreden.

Waar er in de jaren ervoor wel rode cijfers genoteerd werden, staat dat in schril contrast met het resultaat over boekjaar 2023. Daarin werd een negatief saldo van maar liefst 310.000 euro gehaald. Er werd al wel een verlies van 241.000 euro begroot, maar dat werk met 70.00 euro overschreden. De reden? 'Het inkopen van diensten van adviseurs o.a. ten behoeve van de werving van de nieuwe bestuurder en leden Raad van Toezicht. Daarnaast zijn adviesdiensten ingekocht voor herstructurering van de ICT en de doorontwikkeling van het DRU Industriepark.'

In 2023 viel de winst in de horeca ook tegen. Waar er in 2022 nog 208.000 euro winst werd behaald, was dat het jaar erop slechts 19.000 euro. Een winstdaling van ruim 90%

In de jaarrekening, die ondertekend is door directeur-bestuurder Gerk van der Wal, ziet de stichting de toekomst positief tegemoet: 'Alhoewel de laatste twee boekjaren verlieslatend zijn afgesloten, zien het Bestuur en de Raad van Toezicht de toekomst positief in. In het afgelopen verslagjaar zijn bewust uitgaven gedaan die zich in de toekomst zullen terugverdienen, zoals lagere kosten automatisering, lagere indirecte personeelskosten en hogere omzet vanuit de zakelijke markt.' Zagen ze de financiële problemen die op het eind van het volgende boekjaar zouden ontstaan echt niet aankomen?

Gerk van der Wal en kwartiermaker Pieter Jongelie presenteerden in september ambitieuze plannen voor een grootschalige make-over, gericht op het verbeteren van de verbinding tussen de verschillende onderdelen van het park. Hoogtepunten zijn het afsluiten van het park voor auto’s, de plaatsing van tiny houses als overnachtingslocatie, en de opening van de DRU Expo in 2025, waarmee het park een doorlopend museum wordt. Daarnaast worden organisaties op het terrein herplaatst, komen er pilots met hotelkamers, en krijgt de SSP-Hal een multifunctionele nieuwe invulling als de “DRU-Hal”.

De stichting DRU Industriepark blijkt in ernstige financiële problemen te verkeren, met betalingsachterstanden bij zowel de gemeente Oude IJsselstreek als de Belastingdienst. Tijdens een raadsvergadering gaf wethouder Janine Kock aan dat de stichting nog bijna zes ton aan huur verschuldigd is aan de gemeente voor 2024. Ook moet een deel van ontvangen coronagelden worden terugbetaald, en staat er een krediet open bij de BNG Bank.

Directeur-bestuurder Gerk van der Wal bracht het college slechts vijf dagen na de presentatie van ambitieuze doorontwikkelingsplannen voor het park op de hoogte over de financiële zorgen. Hoewel er geen onregelmatigheden in de stukken zijn gevonden, heeft de gemeente een herstel- en ontwikkelplan geëist. Het college heeft het eerste voorstel afgewezen en wacht nu op een verbeterde versie, met nadruk op continuïteit, risicobeperking en de haalbaarheid van de doorontwikkeling.

Voorlopig blijven de activiteiten doorgaan, maar de situatie plaatst de toekomst van de grootse plannen voor het DRU-park op losse schroeven.

Tijdens een personeelsbijeenkomst wordt het personeel van de stichting DRU Industriepark geïnformeerd over de financiële situatie en de noodzakelijke maatregelen. Van der Wal kondigt aan dat er een directieteam is aangesteld en dat er ruimte moet komen voor professionalisering, onder andere door het oprichten van een ondernemingsraad. Maatregelen zoals de sluiting van het Schaftlokaal op maandag en de annulering van het evenement DRU Beats met kerst worden genomen om kosten te besparen.

Daarnaast worden wijzigingen aangekondigd in de theaterprogrammering en het stopzetten van nieuwe evenementen tot het einde van het jaar. Van der Wal wijst ook op noodzakelijke investeringen, na een inspectie die 70 punten van verbetering opleverde. Hij eindigt met de zorgelijke mededeling dat hij geen garanties kan geven over de toekomst van de stichting of het behoud van banen. Het herstelplan moet uiterlijk 1 december aan de gemeente worden gepresenteerd.

Tijdens de begrotingsbehandeling van de gemeente Oude IJsselstreek wordt de toekomst van het DRU Industriepark uitgebreid besproken, nu het complex financieel in zwaar weer verkeert. Verschillende politieke partijen geven hun visie over hoe verder te gaan. De PvdA pleit voor creatieve oplossingen en meer flexibiliteit, terwijl het CDA benadrukt dat de gemeente verantwoordelijk moet zijn voor het oplossen van huurachterstanden en het behouden van maatschappelijk waardevolle voorzieningen. De Dorp en Platteland beweging stelt voor de gemeentelijke subsidie te stoppen en het complex commercieel over te dragen.

D66, ADA en Lokaal Belang vinden dat de ambitieuze plannen voor het DRU-complex tijdelijk moeten worden gepauzeerd, gezien de begrotingstekorten. De VVD vraagt om een grondige risicoanalyse en meer transparantie over de oplopende schulden. De gemeenteraad wil snel duidelijkheid.

De Raad van Toezicht heeft haar vertrouwen in directeur-bestuurder Gerk van der Wal opgezegd en is per direct teruggetreden. De onenigheid tussen Van der Wal en de Raad, die sinds maart 2024 in functie was, kwam voort uit een verschil in verwachtingen over de rolverdeling. Van der Wal erkent de miscommunicatie, maar benadrukt dat de Raad van Toezicht niet altijd zijn beslissingen begreep. Van der Wal moet volgens de statuten van de stichting binnen drie maanden een nieuwe raad van toezicht aanstellen.

Waar de opgestapte Raad van Toezicht het vertrouwen in Van der Wal heeft opgezegd, doen de vrijwilligers dat niet. In een statement op Facebook benadrukken ze de waarde van DRU voor de gemeenschap, zowel als cultureel centrum als ontmoetingsplek. Ze uiten hun bezorgdheid over de negatieve reacties op sociale media, die vaak voortkomen uit misverstanden. De vrijwilligers geloven dat de doorgevoerde veranderingen onder Van der Wal noodzakelijk zijn voor de toekomst van DRU en roepen de gemeenschap op om samen te werken aan een gezonde toekomst voor het park.

Het DRU Industriepark heeft een plan gepresenteerd om de financiële problemen aan te pakken en de continuïteit van de activiteiten te waarborgen. Het plan is verdeeld in drie fasen: een acute fase tot 1 januari 2025, een herstelfase tot juni 2025, en een ontwikkelingsfase daarna. De acute fase bestaat uit de maatregelen die genoemd zijn in de interne personeelsbijeenkomst van 28 oktober.

DRU vraagt kwijtschelding van de huurverplichting over 2024, uitstel van huurbetalingen in de eerste helft van 2025, en steun bij het verkrijgen van een leninggarantie. In de herstelfase wil de stichting de samenwerking met de gemeente herzien, de rol als regisseur van het park versterken, en de programmadoelen aanpassen. In de ontwikkelingsfase vanaf juni 2025 richt DRU zich op de verdere doorontwikkeling van het park.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Oude IJsselstreek gaat niet klakkeloos akkoord met het reddingsplan van het DRU Industriepark. De gemeente heeft besloten om de huur over 2024 om te zetten in een betalingsregeling en de helft van de subsidie voor 2025 alvast in januari uit te keren, maar weigert de huur volledig kwijt te schelden, zoals de stichting had gevraagd.

Daarnaast wordt een onafhankelijk onderzoek ingesteld om de financiële situatie van het DRU Industriepark in kaart te brengen. Het herstelplan wordt verder besproken, waarbij de focus ligt op stabiliteit en samenwerking tot juni 2025, waarna verdere stappen worden onderzocht.

De gemeenteraad wordt op 9 januari in beslotenheid bijgepraat over de situatie van het DRU Industriepark. De raad heeft hier in een eerder stadium zelf al om gevraagd. Het is op dit moment nog niet bekend of de stichting akkoord is gegaan met het tegenbod van de gemeente. Het enige wat zeker is, is dat de stichting DRU Industriepark sowieso tot 1 juni 2025 kan bestaan. Vooralsnog is het afwachten wat de stichting gaat doen, en of het herstel-, en reddingsplan zoden aan de dijk zet.