De wieken van de hoge windturbine in een weiland aan Duitse kant zoeven in de rondte. Met het beetje aanvoerende wind van over de Rijnse vlakte lijkt deze novemberdag op een doodnormale doordeweekse dag. Vrachtwagens rijden af en aan onderlangs over de grensweg B220.
De kolos stond er nadat ook de ’s-Heerenbergse woonwijk tussen Gouden Handen en de landsgrens rond de eeuwwisseling gereedkwam, weten wijkbewoners aan Slagboom. “De windmolen was er gewoon”, op steenworp afstand van hun achtertuinen in het weiland van een Duitse boer. "En ook dichtbij, waar aan de oostzijde grote hallen voor handelswaren zijn neergezet in de economische expansiedrift van gemeente Montferland." Voor de eigen energie en voor wie weet nog meer in de nabije toekomst. Een gevolg van ‘open grenzen’ waarna Nederlanders het ook aandurfden Duitse grond op Emmerikse bodem te kopen.
Grond is in trek
De toekomst voorspelt hier in ‘Klein Netterden’ voorspoed, zoals op het voormalige douaneterrein van de Duitsers. Het werd toen Schengen een feit werd in 1997 omgezet naar ‘bedrijfsbouwgebied’ en wel “na vroegtijdige burgparticipatie”, schrijft de gemeente Emmerik in haar documenten. In dat Duitse gebiedje tussen de Duitse windturbine en de ‘s-Heerenbergse woonwijk, ligt het Nederlandse kaasverpakkingsbedrijf PG Kaas, dat wil uitbreiden en weet eigenaar Maurice Geerlings bovendien dat de grond erg in trek is bij andere bedrijven. Hij wil dit -bruto 8 hectare groot- samen met een collega-ondernemer nu verder gaan ontwikkelen, volgens de geboden kaders van Emmerik.
De buurtbewoners in de aangrenzende wijk “wisten hiervan; dat het ooit tot ontwikkeling zou komen”, zegt Geerlings over de ontwikkeling pal naast de wijk. PG Kaas is met 100 werknemers een grote werkgever voor het Emmerik waar de economie toch al sterk onder druk staat. ‘Der Stadt, zal er veel voor overhebben
Marc Elting en Ron van de Klashorst wonend aan Slagboom voelen zich met enkele buurvrouwen overvallen door de plannen. Ze hebben het bericht uit de regionale krant moeten vernemen en waarover wethouder Gerard Nijland ook nog eens zegt dat “de berichtgeving uit Emmerik lastige is voor de gemeente Montferland nu het in één keer weer voor de dag komt. Onze bebouwing gaat tot de grens, de afstand tot de huizen kan slechts 30 meter kunnen worden”.
De buren proberen zich te weren in de ontstane benarde situatie. Klashorst heeft in december vorig jaar nog contact gehad met de gemeente Emmerik over de stand van het bebouwingsplan voor industrie aan Duitse zijde. “Er zou een strook groen geplant worden en er was geen ontwikkeling bekend. Het kan drie jaar zijn en het kan ook nog twintig jaar duren”, heeft hij per mail geantwoord gekregen. Dat gaf hem een rustige indruk van de woonomgeving en kocht vervolgens een vrijstaande woning aan Slagboom.
Marc Elting is woest op het handelen van de gemeente. Montferland heeft niemand in de wijk ingelicht over de voornemens. Een dag voordat de periode voor een zienswijze bij (gemeente) Stadt Emmerich afliep kreeg hij de plannen onder ogen. Nu heeft Montferland wel een brief gestuurd met het verzoek rekening te houden met onze wijk, maar die is langs ons heen gegaan, omschrijft hij de situatie. “We horen nooit iets. Hoe kunnen we van ons laten horen? We willen overleg.”
De speelbal zijn
De buurt voelt zich een speelbal van strategische belangen voor de economische ontwikkelingen in de twee grensgemeenten. Beide doen net alsof ze niet van elkaars plannen afweten of lichten elkaar niet op tijd in over bouwplannen aan de grens. Dat was volgens Elting al zo toen Geerlings de eerste steen voor zijn bedrijf op Duitse grond legde, bij de bouw van de windmolen en gebeurt het opnieuw. Toch neemt hij dit de ondernemer niet kwalijk. De buurt ervaart veel overlast van de windmolen: “geluid, slagschaduw, knipperend licht. We hebben de hele zomer niet buiten kunnen zitten”, zegt Kim Roes. “Twee rechtszaken hebben we gewonnen. De windturbine mag op de avonden en in de nacht niet draaien en moet ook weg. Maar hij staat er nog steeds. Niemand krijgt er geen grip op omdat deze telkens van eigenaar wisselt.”
De manier van omgang schept niet bepaald vertrouwen in de overheden, aldus de buurt aan Slagboom. Zij maakt zich ernstige zorgen over welke ontwikkeling er aan Duitse kant gaat komen. “En misschien zorgen de nieuwe bedrijven ervoor dat de windmolen nu echt gaat wijken. Je moet er niet aan denken dat het ding in de brand vliegt met de industrie daar vlak onder. Hoe gevaarlijk is dat?” Anderzijds heeft de buurt ook haar bedenkingen, ervan wetende dat een plan in 2018 mislukte omdat er aan de Duitse kant geen infrastructuur ligt en de energievoorziening ontoereikend was. De molen is dus hard nodig.
Goede verstandhouding voor het sociale leven
Ook Geerlings snapt heel goed dat het een lastige situatie is voor Montferland zoals wethouder Nijland tegen De Gelderlander ook al zei. “Nederland heeft nooit met Duitsland overlegd.” Beide gemeenten hadden jaren geleden een dialoog moeten voeren over wat ze voor hebben met de omgeving, vindt hij. “Ik doe niets stiekem”, zegt hij over de aantijging die hij vaak hoort. Zodra de vergunning er is en door mag gaan met de ontwikkelingen, is hij voornemens met de buurt te overleggen om “een goede weg te vinden voor het in stand houden van de goede verstandhouding”.
“Ik zit veel in het sociale leven van ’s-Heerenberg en we hebben er allemaal belang bij de omgang goed te houden. Er zal dus nooit een schop in de grond gaan zonder dit met de buren overlegd te hebben.”
