Bud in Oekraïne
Foto: Bud WichersOvervliegende drones, raketinslagen en Eerste Wereldoorlog-achtige taferelen. De 48-jarige fotograaf Bud Wichers uit Gorssel heeft het in Oekraïne allemaal gezien. Ondanks de ingrijpende gevolgen van een herseninfarct dat hij twee jaar geleden kreeg, reisde hij opnieuw af naar Oekraïne om onder andere een documentaire over de oorlog te maken.
“Ik voelde deze lente dat het tijd was om weer te gaan. De afgelopen jaren waren niet heel makkelijk en mijn doel was altijd om weer een keer terug te keren naar Oekraïne”, vertelt Wichers vanuit een appartement in Kiev. Zijn terugkeer naar Oekraïne komt niet alleen voort uit zijn passie voor fotografie, maar ook uit zijn nieuwsgierigheid naar de snel veranderende oorlogsvoering en zijn wens om de persoonlijke verhalen achter de dagelijkse oorlogscijfers zichtbaar te maken.
Dat hij daar nu is, is echter niet vanzelfsprekend. Twee jaar geleden kreeg de 48-jarige Gorsselnaar een herseninfarct. Een lange revalidatieperiode volgde, waarbij hij zelfs opnieuw moest leren lopen. “Ik probeer ook mijn eigen krachten hier elke dag te testen. Ik weet nog goed hoe ik in de eerste periode hulp nodig had om naar het toilet te gaan of werd geholpen wanneer ik moest douchen”, zegt hij. “Nu loop ik mee met Special Forces aan de frontlinie. Wie had dat ooit kunnen denken, twee jaar geleden? Daar ben ik zelf wel een beetje trots op.”
De ‘dead zone’
Wichers is onlangs teruggekeerd van de frontlinie in de Donbas en schetst hoe de situatie daar is: “In de frontlinie, hier ook wel de ‘dead zone’ genoemd, kun je eigenlijk niet meer rondlopen. Er hangen hier overal dronenetten die enigszins voor bescherming moeten zorgen.” Volgens de Gorsselnaar hebben die netten wel effect, maar nemen ze het gevaar niet weg. “Als er een drone boven je hangt, moet je plat op de grond gaan liggen en zo weinig mogelijk bewegen. En dan maar hopen dat de drone jou niet ziet.”
De tekst gaat verder onder foto.
Hoewel Wichers in veel oorlogsgebieden is geweest, is het in Oekraïne andere koek. “Het zoemende geluid van de drones is heel beangstigend. We hebben vaak meerdere dronedetectoren bij ons die alle dronefrequenties scannen. Als er dan eentje in de buurt is, kun je meekijken met wat de dronepiloot ziet”, zegt de oorlogsfotograaf. Daardoor heb je volgens hem een paar seconden extra om jezelf en het team in veiligheid te brengen. “Maar als je met een goede dronepiloot te maken hebt, ben je volledig kansloos.”
Helpen
Ondanks dat Wichers naar Oekraïne is gegaan om foto’s te maken, probeert hij ook buiten zijn werkzaamheden als fotograaf iets om de mensen te helpen. “Als ik het lijden van andere mensen zie, maakt me dat verdrietig. Als ik mijn foto's heb gemaakt, leg ik mijn camera neer en probeer ik ook mijn steentje bij te dragen.” Zo liep hij ook mee met een internationaal evacuatieteam van Amerikanen, Britten, Nieuw-Zeelanders en Duitsers. Zij haalden mensen met zwaar bepantserde ambulances en voertuigen uit het oorlogsgebied. De omstandigheden waren primitief, vertelt Wichers. “Er was vaak geen elektriciteit, dus moesten we overdag hout hakken om het 's avonds warm te houden. We hebben heel wat gebarbecued onder de ijskoude sterrenhemel.”
Documentaire
De ervaringen die Wichers in Oekraïne heeft opgedaan, wil hij ook na zijn terugkeer naar Nederland blijven delen. Zo werkt hij aan een korte documentaire van ongeveer vijftien minuten over de droneoorlog. “Ik werk samen met Kristina Atovska, een bekende filmmaakster uit Macedonië, ook aan een langere documentaire.” Deze zal te zien zijn op filmfestivals over de hele wereld.
Daarvoor bezocht hij dronescholen en sprak hij met dronepiloten aan het front en ingenieurs die betrokken zijn bij de ontwikkeling van nieuwe modellen. Een deel van die gesprekken blijft buiten de openbaarheid, omdat de betrokkenen vrezen voor Russische represailles.
Ook hoopt hij op scholen in de regio gastlessen te kunnen geven over de oorlog en de veranderende oorlogsvoering.