Miljoenen steken in een renovatie, maar geen rekening houden met laag water: bij het gemaal in Eefde dreigt dat een kostbare misser te worden. De pompen hangen te hoog om bij droogte voldoende water naar het Twentekanaal te krijgen. Daardoor dreigt het Twentekanaal eens in de twee jaar te moeten sluiten voor alle scheepvaart. Voor de binnenvaart en bedrijven langs het kanaal kan dat flinke gevolgen hebben.
Deze zomer werd de sluis bij Eefde, en daarmee het gehele Twentekanaal, voor de eerste keer volledig gesloten voor scheepsvaart. Door de zeer lage waterstand was het voor de schepen onmogelijk om door de rivier te kunnen varen, schrijft Omroep Gelderland.
Volgens berekeningen van Rijkswaterstaat kan eenzelfde lage waterstand rond 2050 iedere twee jaar voorkomen. Maar daar is bij de renovatie van het gemaal bij de sluis geen rekening mee gehouden, blijkt uit onderzoek van de NOS.
Weer een nieuwe verbouwing nodig
Tien jaar geleden werd het sluizencomplex, waar water vanuit de IJssel het Twentekanaal in wordt gepompt, nog voor miljoenen verbouwd. Maar daarbij werd geen rekening gehouden met de lage rivierstanden zoals die van afgelopen zomer. Rijkswaterstaat is zich daar al sinds de droge zomer van 2018 van bewust.
De NOS onderzocht onder meer documenten die werden verstrekt door Rijkswaterstaat. Die stukken hadden openbaar toegankelijk moeten zijn, maar dat waren ze tot nog toe niet.
Het pas gerenoveerde gemaal zou eigenlijk moeten worden afgebroken om plaats te maken voor een geheel nieuw moderner gemaal, blijkt uit een onderzoek dat vier jaar geleden al in opdracht van Rijkswaterstaat werd uitgevoerd. Het huidige gemaal opnieuw renoveren, was volgens de onderzoekers nauwelijks een optie. Het zou inefficiënt zijn en lost de problemen niet definitief op.
Hoge kosten
Niet alleen scheepvaartbedrijven stroomopwaarts op het Twentekanaal betalen de prijs van een afsluiting. Ook moeten jaarlijks noodpompen worden ingezet om Oost-Nederland van voldoende water te voorzien, een maatregel die miljoenen euro's kost.
In 2022 en 2024 liet Rijkswaterstaat al uitrekenen hoe vaak de IJssel te maken zal krijgen met de lage waterstanden. Er waren gunstige scenario's, maar die lijken inmiddels al niet meer realistisch. Met een zomer als die van dit jaar werd in die scenario's namelijk geen rekening gehouden.
Oorzaken
De lage waterstanden komen door meerdere factoren. Een daarvan is dat de bodem van de Waal steeds verder uitslijt waardoor de waterstand lager komt te staan. Doordat de Waal en de IJssel beide verbonden zijn met de Rijn heeft de lage waterstand van de Waal ook gevolgen voor de IJssel.
Ook het opwarmende klimaat is een belangrijke oorzaak van de lage waterstand. Gletsjers in de Alpen smelten en er valt minder sneeuw. Hoewel er eerder veel sneeuw- en ijswater door de Rijn stroomde, wordt het steeds minder. Door de hogere tempraturen verdampt er ook meer rivierwater onderweg.
