Anne Tokar studeert online in Oekraïne nadat ze overdag bij het Metzo-college haar lessen heeft gevolgd.
Foto: Eveline ZuurbierDe oorlog in Oekraïne is het vijfde jaar ingegaan. Dat geldt ook voor Anna Tokar (16), die een paar weken na de invasie van 24 februari 2022 met haar moeder terechtkwam in het voormalige hotel De Lantscroon in ’s-Heerenberg. Ze steekt haar hart en ziel in school, leren en hoopt na de zomer met de hbo-opleiding Verpleegkunde haar toekomst te vervolgen. Maar denken aan vrede, toekomst en Oekraïne vindt ze een moeilijk gesprek. “Ik kan vragen over mijn de toekomst niet goed beantwoorden.”
Anna zit in het vierde jaar van het vmbo op het Metzo College in Doetinchem. Na schooltijd gaat haar laptop aan voor online lessen uit Oekraïne op havo-vwo niveau. Dat ze in Nederland vmbo volgt, heeft te maken met het leren van de taal. Inmiddels spreekt ze goed Nederlands en helpt ze in het hotel vaak als tolk. “Het is niet altijd gemakkelijk, maar ik kan mijn eigen ding hier blijven doen en dat is studeren.”
Haar leven speelt zich nu grotendeels in Nederland af, maar haar familie is nog in Oekraïne. Haar vader en halfbroer zijn daar gebleven. “Ze mist haar vader”, vertelt ze. Tegelijkertijd is haar moeder haar vaste steun. “Mijn moeder moet hier blijven, ik heb mijn moeder nodig.”
De keuze voor de hbo-opleiding verpleegkunde komt voort uit haar wens om hier verder te bouwen aan haar toekomst. ‘Zorg en Welzijn’ vindt ze leuk. Ze werkt daar samen met begeleiders naartoe en probeert de financiering rond te krijgen. Door haar tijdelijke status als ontheemde komt ze niet in aanmerking voor reguliere studiefinanciering. Toch ziet ze mogelijkheden. “We hebben bescherming tot 2027 en verwachten dat we tijdelijke documenten krijgen tot en met 2030 om het leven hier af te ronden of een nieuw leven in Nederland te kunnen opbouwen.”
Die toekomst wil ze het liefst in Nederland opbouwen. “Ik houd van jullie systemen, van werken hier, hoe Nederlanders het doen”, zegt ze. Tegelijkertijd blijft de onzekerheid over verblijf en perspectief groot. “Het is de onzekerheid en dat geeft veel druk bij mensen. Op de vraag ‘waar kunnen we verder leven’, weten we niet hoe we ervoor staan.”
Anna's leven in het hotel geeft houvast
In het hotel wonen zo’n zeventig Oekraïners. Het leven heeft er een vast ritme gekregen, met gezamenlijke maaltijden en bewoners die zelf meehelpen om alles draaiende te houden. Vrijwilligers van Stichting Montferland Helpt helpen bij het eten en de organisatie. Anna’s moeder werkt in het hotel in de linnenvoorziening en daarnaast in een hotel in Zeddam. In Oekraïne was zij procescontroller bij een kledingbedrijf, hier begon ze opnieuw. Ritme en structuur geeft deze Oekraïners houvast.
In het hotel proberen bewoners ondertussen een zo normaal mogelijk leven te leiden. Ze vieren feestdagen samen, sporten en trekken met elkaar op. Anna heeft er vriendinnen gevonden en maakt het samen met hen zo goed mogelijk. Voor jongere kinderen worden Oekraïense lessen georganiseerd, zodat zij hun moedertaal en achtergrond niet verliezen.
Woensdagavond ging Anna naar de herdenking van de oorlogsslachtoffers in de Pancratiuskerk in ’s-Heerenberg. Voor veel Oekraïners uit de regio is dat een belangrijk moment van samenkomen. Anna zegt dankbaar te zijn voor de hulp die zij en haar moeder in Nederland krijgen. “Nederland is geen groot land, maar doet veel voor Oekraïne.”
Mogelijke vrede maakt Anna's toekomst wankel
Haar blik blijft gericht op de toekomst die ze hier wil opbouwen, al staat die nog niet vast. “We hopen op vrede natuurlijk, maar dat geeft ook veel vragen over de toekomst en ons verdere leven. Moeten wij dan hier weg? Waar kunnen we heen? En een nieuw kabinet is net begonnen.”
Die vragen houden Fons van Pul van de stichting Montferland Helpt ook bezig. Het begin van de Oekraïne-oorlog gaf hem gelegenheid het te koop staande hotel Lantscroon aan te kopen met het idee eerst mensen te helpen en het daarna te moderniseren voor toeristisch ’s-Heerenberg, zegt hij. Ook de investeerder weet niet wat de toekomst zal brengen en hoe Oekraïners de volgende stap kunnen zetten. “De gemiddelde Russische oorlog duurt twaalf jaar en niemand kan iets zeggen over hoe het verder gaat. Ook niet wanneer het hotel beschikbaar komt voor renovatie.”
Vorig jaar maakten we met onder andere Anna deze video:
