Winterswijk wordt samen met de Veluwe gezien als ‘prioritair gebied’ voor de stikstofaanpak. Dat betekent dat er rondom natuurgebieden zogeheten stikstofstroken kunnen komen, zones waar extra strenge regels gelden. Het doel is helder: kwetsbare natuur beschermen. Maar de uitwerking stuit op veel frustratie, omdat het voelt alsof juist de regio die haar best heeft gedaan, nu dubbel gestraft wordt.
Een goed voorbeeld
WCL (stichting Waardevol Cultuurlandschap Winterswijk) bracht in 1983 boeren met natuurbeschermers samen met als resultaat dat er altijd harmonieus met ‘aan land-bouwen’ is omgegaan. Het landschap is kleinschalig gebleven meer in evenwicht en daarom voelt het in heel Winterswijk als: “We doen al jaren wat nu van andere gebieden pas gevraagd wordt. En toch hangen er zwaardere maatregelen boven ons hoofd.”
De gemeente Winterswijk voert intensief overleg met de provincie. Wethouder Gosse Visser blijft daarin hoopvol: “We zitten in een goed overleg met de provincie Gelderland”, heeft hij telkens gezegd. Visser gelooft in een uitweg, en daarmee kan Winterswijk ook onder de druk van woningbouwplannen komen de must een plek te in te ruimen voor duurzame industrie bekendstaand onder Arrisveld.”
Op de website benadrukt Winterswijk, dat er nog wel degelijk ruimte is voor initiatieven, zolang die geen extra stikstof veroorzaken of netjes uit een zogeheten 'voortoets' komen een soort rekencheck met Aerius, een landelijk stikstofmodel. Toch zit de vergunningverlening voor veel grotere plannen momenteel muurvast.
‘Niet de bedoeling om Winterswijk te straffen’
Bij de provincie erkent men dat het een lastige boodschap is. Vanuit de provincie klinkt het geluid dat het misschien lijkt alsof ‘we’ straffen, maar dat is niet zo. Ans Mol, gedeputeerde namens BBB heeft het over hoe en waar de provincie én de gemeente maatwerk kunnen bieden, binnen de regels. Gelderland zegt consequent: “We kijken naar 2018 als beginpunt. Wat er daarna aan verbetering is gebeurd, telt mee. Winterswijk is zelfs de enige plek waar misschien geen stroken hoeven te komen, als het gebied zelf met genoeg oplossingen komt."
Maar er zit wél tijdsdruk op. De provincie heeft een voorbereidingsbesluit genomen: een juridische stap waardoor binnen afzienbare tijd regels moeten vastliggen. Juni 2026 is daarbij een belangrijke deadline. Dan moet duidelijk zijn of de regio zelf genoeg stikstof weet te reduceren. Zo niet, dan komen de stroken er alsnog. Dat voeltin Winterswijk niet bepaald als lucht en ruimte voor hun duurzame plannen en economische ontwikkelingen.
Tussen landschap en landbouw: er zijn deadlines
Ondertussen heeft Winterswijk ook te maken gehad met flinke stormschade aan houtwallen, hagen en waterlopen. Herstel daarvan kost tijd en geld. De provincie erkent dat dit belangrijk is, maar ziet het als een apart traject. De stikstofaanpak, zo klinkt het, is langebaanwerk, maar moet wel snel starten.
De provincie zegt wel heel duidelijk, ruimte te willen geven, maar zit zelf ook klem in een strak juridisch keurslijf. Daardoor lijkt er weinig speelruimte, ook al is de wil tot samenwerking er wel degelijk.
Wat kan nog wél?
Volgens de gemeente zijn er nog altijd plannen mogelijk. Kort gesteld is dat: als er géén stikstof op kwetsbare natuur neerkomt of als uit een toets blijkt dat de uitstoot nul is.
Zit er wél stikstof in de plannen?
Dan is eennatuurvergunning nodig, en die wordt voorlopig niet behandeld. Wel kun je die alvast indienen om later vooraan in de rij te staan.
Conclusie?
Het stikstofdossier in Winterswijk is een klassieke spagaat. Tussen ambitie en beperking. Tussen lokaal maatwerk en landelijke regels. Tussen goede wil en harde realiteit. Want als er een goed heeft ingezet op landschapsbehoud, dan is dat Winterswijk wel. Het heeft de gemeente de titel van ‘Nationaal Landschap’ bezorgd? Winterswijk heeft het goed gedaan, maar alle inzet telt niet automatisch mee omdat de natuur nog steeds kwetsbaar is.
En de provincie?
Voor die hogere overheid is het gewoon lastig flexibel te zijn, ook al wil de provincie dat misschien wel. “Als het gebied, boeren en ondernemers, zelf genoeg stikstof vermindert, komen er geen stroken. Tenzij er later nieuwe landelijke wetten komen."
