Niet eerder stroomde er bij Tolkamer, aan de rand van de Achterhoek, zo weinig water door de Rijn als nu. De gemiddelde waterafvoer in het afgelopen etmaal was 614 kubieke meter per seconde. Sinds het begin van de metingen was het niet zo laag en naar verwachting is het einde nog niet in zicht. Het is al tijden droog en daar komt in de komende dagen geen verandering in.
Inmiddels zijn we onder het laagterecord van 1947 gezakt. Toen lag de etmaalgemiddelde Rijnafvoer bij Tolkamer op 620 kubieke meter per seconde, schrijft Omroep Gelderland. Dat was echter pas laat in het jaar, op 4 november. Het feit dat deze waarde nu al is bereikt, is zeer bijzonder. Ook de recente droge jaren 2018 en 2022 hadden niet zo'n lage afvoer.
Volgens Jan Verkade, hydrometeoroloog bij Deltares en Rijkswaterstaat, is de afvoer niet alleen ongekend laag, maar komt het lage water ook opvallend vroeg. Dat zegt hij tegen de NOS. "Door het buitengewoon warme voorjaar is de sneeuw in Zwitserland dit jaar zo'n drie maanden eerder dan anders gesmolten. Ook regen bleef en blijft uit en daarmee loopt de Rijn nu min of meer leeg."
Extreem
Het jaar 2026 is tot nu toe naar alle maatstaven extreem droog. West-Europa gaat al sinds mei van hittegolf naar hittegolf, de verdamping is hoog, het neerslagtekort is al tijden extreem groot en de grondwaterstanden hebben vrijwel geen kans gehad om te herstellen van de droogte van vorig jaar.
De gevolgen van de droogte zijn overal merk- en voelbaar. De natuur is dor, de waterstanden op de rivieren zijn zorgwekkend laag en de waterkwaliteit keldert op veel plaatsen. Op veel plekken in Europa zijn rivieren minder goed bevaarbaar. Ook is koelwater voor de industrie minder voorhanden. Boeren en tuinders hebben een strop nu het op veel plekken verboden is om water te onttrekken voor de landbouw.
Het record dat nu is verbroken, is een record onder 'normale' omstandigheden op de Rijn. In de gegevens van Rijkswaterstaat duikt één jaar op met een nóg lagere afvoer, maar dat was een jaar met 'ijsgang'. Dan zit er zoveel ijs in de rivier dat de stroming wordt belemmerd.
Verkade: "De laagst geregistreerde afvoer van de Rijn ooit was 575 kubieke meter per seconde, in februari 1929, door ijsgang. Ik sluit niet uit dat de afvoer in de komende weken ook dat niveau gaat onderschrijden."
Waterkundigen en ecologen spreken tegenover de NOS al tijden hun zorgen uit over de frequentie waarmee we de afgelopen jaren getroffen worden door dit soort extreme droogte. In het stabielere oude klimaat kwam dit soort droogte ook voor maar was dat zeldzamer. De droge periodes die elkaar snel opvolgen zijn ook funest voor veel planten en dieren.
