Het zonnetje schijnt fel boven de velden in de Achterhoek. Het is begin maart, maar met temperaturen die oplopen richting de 16 graden voelt het eerder als april. Het heerlijke weer maakt ons vrolijk, maar in de Achterhoek houden ze de situatie goed in de gaten: het begint namelijk al droog te worden. In die omstandigheden kijken boeren en het waterschap gespannen vooruit. Want als het de komende weken droog blijft, zakken de grondwaterstanden snel.
"Heerlijk hè?", zeggen melkveehouder Benno Rondeel en Laurens Gerner van Waterschap Rijn en IJssel tegen elkaar. Ze staan aan de rand van één van Benno's weilanden en zien hoe mest de afgelopen dag het land op is gebracht. Het begin van het groeiseizoen is aanstaande. Zorgen zijn er zeker nog niet, maar zowel Benno als Laurens houdt alle meters en weerberichten goed in de gaten. Het kan namelijk zomaar weer een heel droog jaar worden.
Geen ideaal begin
We herinneren ons afgelopen winter als een 'echte' winter. Hoewel het aan het einde van de herfst en in het begin van de winterperiode droog was, kwam net voor de jaarwisseling de echte kou, met daarna sneeuw en ijzel. Dat was voor het grondwaterpeil prima. De sloten zijn mooi gevuld na die sneeuw, maar toch moeten we opletten: de grondwaterstanden zitten aan de onderkant van het gemiddelde.
"In sommige peilbuizen staat het water nu driekwart meter lager dan vorig jaar rond deze tijd", zegt Gerner tegen Omroep Gelderland. We herinneren ons de bruine velden in de jaren 2018, 2019 en 2022. Maar of het net zo droog wordt als toen? "Daar is het nog veel te vroeg voor", zegt Gerner.
''Kan snel spannend worden''
De rode stip op de kaart ligt in de buurt van de percelen van melkveehouder Benno Rondeel. Hij is één van de Kloosterboeren. Deze groep boeren trok in 2018 aan de bel omdat het in hun gebied kurkdroog wordt, wanneer er geen regen valt. In het gebied zit ook een drinkwaterwinning van waterbedrijf Vitens en dat maakt de situatie ingewikkeld.
Voor Rondeel en de omgeving is de uitgangspositie niet ideaal, want we starten het seizoen aan de droge kant. "Als maart en april weinig regen brengen, kan het snel spannend worden. Vooral voor melkveehouders die afhankelijk zijn van een goede eerste en tweede snede gras", zegt Gerner. “Als die tegenvallen door droogte, dan hebben we hier in het gebied een probleem”, vult melkveehouder Rondeel aan.
Proef met waterschap en provincie
Op een perceel in Varssel in de Achterhoek laat Rondeel zien hoe hij probeert het verschil te maken. Samen met Waterschap Rijn en IJssel, de provincie Gelderland en drinkwaterbedrijf Vitens is hij met een proef begonnen. Vorig jaar heeft hij zijn land flink op de kop laten zetten, en sinds januari werkt het: een systeem van infiltratiedrains. Het idee: water dat anders via sloten richting de IJssel zou wegstromen, wordt via filters en drains de bodem ingeleid.
Naast het weiland ligt een sloot. Het water dat in die sloot zit, 'reist' normaal voorbij. Het blijft niet in het gebied dat het in de droge periodes zo hard nodig heeft. Het Achterhoekse watersysteem is in de vorige eeuw zo ingericht dat water snel wordt afgevoerd. Nu werken ze in de regio andersom.
Via drie filters stroomt slootwater onder natuurlijk verval naar drains op ongeveer 90 centimeter diepte. Vuil blijft achter in de korven, het schone water zakt de bodem in. Daarmee ontstaat een voorraad water onder het weiland. De capaciteit blijkt groter dan verwacht: momenteel infiltreert er zo’n 10 kuub per uur. Dat komt neer op ongeveer 10.000 kuub per maand. "Ik word hier blij van", lacht Benno.
