“Als Rotterdammers iets geven, moet je er wel voor zorgen”, benadrukt voorzitter René Versluis van Stichting Razzia Monument Rotterdam, het belang van het behoud van dit stukje geschiedenis. Van het oorspronkelijke bankje was echter niets meer terug te vinden. “Alleen het gedenkteken bestond nog. Slechts een foto verwees naar een geschonken boombank, die destijds stond bij een villa op de plek waar nu de rotonde aan het begin van de winkelstraat ligt.”
De razzia van 1944 en de erbarmelijke omstandigheden
Op 10 en 11 november 1944 hielden de Duitsers een grootschalige razzia in Rotterdam. In totaal werden 52.000 mannen opgepakt. “Wie vluchtte, werd doodgeschoten,” vertelt Versluis. “Een vrouw werd ‘rücksichtslos’ door haar hoofd geschoten, voor de ogen van haar kinderen.” Mannen en jongens werden in overvolle veewagons afgevoerd.
Zo’n 300 Rotterdammers kwamen in Suderwick terecht, waar ze onder dwang werkten aan een verdedigingslinie. De omstandigheden waren erbarmelijk: ondervoeding, mishandeling en uitputting maakten het leven zwaar. “Het was echt verschrikkelijk,” zegt Versluis.
Ondanks het gevaar verleenden de inwoners van Dinxperlo eendrachtig hulp. Ze boden voedsel, kleding en medicijnen aan de dwangarbeiders, vaak met gevaar voor eigen leven. Als blijk van dank schonken de overlevenden na de oorlog het Rotterdam-bankje aan het dorp.
De verdwijning en terugkeer van het bankje
Veel Rotterdammers die Dinxperlo bezochten, vroegen zich af waar het bankje was gebleven. Door de jaren heen verdween het oorspronkelijke exemplaar, en alleen het gedenkteken bleef staan. Met de komst van de nieuwe boombank is de herinnering nu hersteld.
“In Rotterdam is vorig jaar aan de Maaskade een monument onthuld,” zegt Versluis. “Dat beeldt een echtpaar uit dat van elkaar is gescheiden, want ook vrouwen en kinderen waren slachtoffer van de razzia. Precies zoals het ook is gebeurd. Het beeld in Rotterdam en de nieuwe bank in Dinxperlo vormen nu samen een verbinding.” Hij is zichtbaar dankbaar dat de gemeente Aalten heeft meegewerkt aan het herstel van dit monument.
Onthulling en betekenis voor de toekomst
Vrijdag werd de herinnering tastbaar gemaakt toen Versluis samen met burgemeester Stapelkamp de bank onthulde. “Het is een donkere bladzijde van onze gemeenschappelijke geschiedenis. Het kost moed en lef om een pijnlijk verleden onder ogen te zien, maar het is mooi dat hier de band tussen Rotterdam en Dinxperlo zichtbaar is geworden.”
De nieuwe Rotterdam-bank is een halfronde boombank, en als extra symbool werd na de onthulling ook een linde geplant. Versluis en Stapelkamp kregen hierbij hulp van wethouder Erik Groters en Johannes Hoven. De linde heeft ook een prominente plaats in het logo van de gemeente Aalten.
De bekende Dinxperloër en oud-politicus Freek Diersen heeft zich hard gemaakt voor de terugkeer van het bankje. “Opdat wij niet vergeten! Niet alleen om straks tachtig jaar vrijheid te herdenken, maar om te benadrukken dat vrijheid essentieel is en gewaardeerd moet blijven.”
Met de herplaatsing van het bankje past dit initiatief ook binnen het vernieuwde centrumplan van Dinxperlo. Wethouder Groters bevestigt: “Dinxperlo is op deze manier klaar voor de toekomst en daarmee is het verleden niet vergeten.”
