De gevonden wolf in een Doetinchemse achtertuin.
REGIO8Nederland heeft de Duitse aanpak van de wolf als voorbeeld genomen. Maar de Duitse regels en ervaringen blijken niet één op één toepasbaar. In Duitsland kan in gebieden met veel wolven sneller kan worden ingegrepen tegen dieren die problemen veroorzaken.
De wolf kent geen grenzen, het beleid wel. In de Achterhoek en het aangrenzende Duitse Kleverland zoeken overheden, inwoners, natuurbeschermers, schapenhouders en dijkbeheerders naar manieren om met het roofdier samen te leven.
Centraal staat de zogenoemde gunstige staat van instandhouding. Daarvan is sprake wanneer er voldoende wolven zijn om de soort in het wild te laten voortbestaan. Duitsland lijkt dat punt te hebben bereikt.
Zeker nu het dier steeds vaker de menselijke omgeving opzoekt, is de vraag wanneer er genoeg wolven zijn om de soort duurzaam te laten voortbestaan. Volgens onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) zijn in Nederland nog ongeveer 35 extra roedels nodig. Er leven momenteel veertien.
Duitsland schiet dus sneller
Schapenherder Maik Dünow uit Wesel, net over de grens in Kleverland, verloor bij twee wolvenaanvallen veertig schapen. Volgens hem past de wolf niet vanzelfsprekend in het huidige dichtbevolkte landschap. “De ongerepte natuur waarin hij 150 jaar geleden leefde, bestaat hier allang niet meer.”
Wolf bedreigt ook de dijk
De aanvallen bedreigen volgens Dünow niet alleen zijn schapen, maar ook zijn werk. Zijn kudde begraast de Rijndijken en helpt daarmee de grasmat sterk te houden voor dijkbescherming. Volgens Dünow moet de samenleving beter begrijpen wat veehouderij en kuddebescherming inhouden. “Wie de wolf hier wil behouden, moet ook medeverantwoordelijkheid dragen voor de schade aan het dijk- en landschapsbeheer”, stelt hij.
Diergedragswetenschapper Diederik van Liere uit Almen ziet eveneens gevolgen voor het natuurbeheer. “Sinds de terugkeer van de wolf kunnen Staatsbosbeheer en jagers niet meer werken zoals ze gewend waren.”
Tegelijkertijd merkt hij dat wolven zich snel aanpassen aan de menselijke omgeving. In Doetinchem en Hengelo werden onlangs wolven aangetroffen die in een achtertuin lagen te slapen. “We moeten de wolf niet onderschatten. Het is een slim roofdier dat snel leert. Een deel van de wolven is niet meer schuw voor mensen.”
De achtertuin als nieuw leefgebied
Dat kan volgens Van Liere ook gevolgen hebben voor de schattingen van het aantal wolven. Die zijn nog te veel gebaseerd op het idee dat een wolf een groot bosgebied nodig heeft. “Als wolven ook de bebouwde omgeving als leefgebied gaan gebruiken, kunnen hier veel meer dieren leven dan we denken.” Naast herten vinden ze er schapen en ander voedsel waarmee ze hun welpen kunnen voeden.
Dünow beschermt zijn kudde inmiddels met honden. Alleen een twee meter hoog stroomraster is volgens hem onvoldoende. “De wolf en de hond spreken dezelfde taal. De hond waarschuwt: tot hier en niet verder.” Zonder zijn beschermingshonden zou de herder naar eigen zeggen geen nacht meer rustig slapen.
De maatregelen kosten wel veel geld. “In Roemenië lachen ze ons uit”, zegt Dünow. “Daar loopt iedere herder met een geweer op zijn rug.”
De wolf moet de mens weer vrezen
Ook Van Liere vindt dat wolven duidelijk moeten ervaren waar hun grenzen liggen. “Als een wolf een dorp binnenloopt, moet je hem wegsturen. Hij moet leren dat mensen een bedreiging voor hem kunnen vormen.” Van Liere pleit daarom voor duidelijke instructies voor inwoners en een speciaal team dat snel wolven kan verjagen.
Daarnaast onderzoekt hij in Slovenië een halsband voor schapen die een wolf bij een beet een lichte elektrische schok geeft. Zo kan het dier leren schapen te mijden. “Wij moeten leren leven met de wolf, want hij blijft”, concludeert Van Liere. “Het betekent dus ook dat wanneer we de wolf mensenschuw maken, hij teruggaat naar waar hij hoort: de natuur in.”
