Een groep inwoners uit de gemeente Montferland wil via een burgerinitiatief zorgen dat alle inwoners mee mogen beslissen over een azc in de gemeente. Montferland zoekt op dit moment in de hele gemeente naar een locatie voor een asielzoekerscentrum. Het zoekgebied werd eind vorig jaar uitgebreid nadat er in Didam geen geschikte locatie werd gevonden.
“Op het moment dat de gemeente een locatie heeft gevonden, moet de raad nog instemmen met een nieuwe omgevingsvergunning”, aldus een vertegenwoordiger van de actiegroep. “Voordat ze dat doen, willen we dat de inwoners van Montferland nog een keer mee kunnen praten over die locatie in de vorm van een referendum of iets soortgelijks.” Eind januari besluit de gemeenteraad of ze het burgerinitiatief willen behandelen, zo ja, dan komt het 5 maart op de agenda.
“Dan ga ik ook nog inspreken om het initiatief toe te lichten”, zegt de woordvoerder. De groep is dan ook blij dat dit nog vóór de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart is. “Zo kunnen we nog zien hoe alle partijen hier tegenaan kijken, ze kunnen hun kaarten niet tegen de borst houden. Het belangrijkste is gewoon dat wij als inwoners nog mee willen praten.”
Participatieplan van tafel?
Bij de start van de zoektocht naar een geschikte locatie voor een azc in de gemeente is een participatieplan opgesteld hoe onder andere inwoners en ondernemers betrokken zouden worden. De actiegroep vraagt zich hardop af of dit plan nog stand houdt: “In het plan staat dat de gemeente het in eigen beheer gaat doen, nu moet het COA het doen. Ook gaat het om mogelijk meer asielzoekers. Ik vraag me dan ook af of dit plan nog geldig is.”
Gemeente houdt plan aan
De gemeente weerlegt de uitspraken van de actiegroep: ‘Het enige wat aangepast is, is dat we nu verder kijken dan de kern Didam. Hiermee houden we vast aan het eerder opgestelde participatie- en communicatieplan en worden ook dezelfde acties opnieuw uitgezet.’ De woordvoerder geeft aan dat er niet expliciet is aangegeven in het plan dat de opvang in eigen beheer zou plaatsvinden.
‘Sinds juli 2025 is voor alle vormen van opvang afstemming met het COA verplicht. Op dat moment waren de normbedragen voor eigen beheer nog onduidelijk en ontbrak bovendien de juridische grondslag voor toezicht en inspectie. Daarom heeft het college gekozen voor reguliere opvang onder COA-beheer. Het COA kan bij een capaciteit van 300 plaatsen de gemeente volledig ontzorgen. De gemeente Montferland houdt echter vast aan de taakstelling van 250 plaatsen’, aldus de woordvoerder van de gemeente.
Referendum is mogelijk
De gemeente Montferland heeft geen speciale referendumverordening, toch is een referendum mogelijk. Hiervoor moeten wel extra stappen worden gezet: ‘Zowel de gemeentewet als de grondwet maken het mogelijk om een lokaal referendum te houden, mits de raad dit zelf via een lokale referendumverordening heeft geregeld. In het geval van dit burgerinitiatief zou de raad dus eerst een referendumverordening vast moeten stellen voordat er een referendum zou kunnen plaatsvinden.’
Nog geen locatie gevonden
Er is op dit moment nog geen goede locatie binnen de gemeente Montferland gevonden. Achter de schermen wordt er nog wel druk gezocht. ‘Na de oproep tijdens de digitale bijeenkomst van 17 november 2025 hebben zich enkele grondeigenaren gemeld. Samen met het COA wordt nu onderzocht of deze locaties geschikt zijn’, zegt de woordvoerder.
In de gemeente zijn er al meerdere protesten geweest tegen de komst van aan azc:
