Vanuit haar kantoor kijkt ze uit over de industriële stad Bocholt. Ze maakt meteen duidelijk dat haar werk zich niet alleen richt op vrouwen. “Ik ben er voor iedereen: vrouwen, mannen, gezinnen. Maar ja, het zijn meestal vrouwen die net wat meer ‘Stimulanz’ nodig hebben om financieel onafhankelijk te zijn”, zegt ze. Die overtuiging komt voort uit haar eigen levenspad: ze heeft het geluk gehad om met een beurs van de vakbond zich als alleenstaande moeder naar een hogere loonschaal op te werken om niet te hoeven wegzakken in de armoede.
De kracht van grensoverschrijdende contacten
Twaalf jaar geleden nam Schupp het initiatief voor de Frauenbrücke Nederland-Deutschland, een netwerk voor vrouwen aan beide zijden van de grens om ervaringen en kennis te delen. “Daar waar je een klik hebt met de ander, ontstaat samenwerking. Persoonlijke contacten zeggen iets over hoe je leeft, werkt en denkt. Dat verbindt.”
Het netwerk bleek vooral aantrekkelijk voor vrouwen in de politiek. “Ze vroegen zich af hoe vrouwen aan de andere kant van de grens omgaan met werk en hoe zij leven. Veel mensen gaan wel boodschappen doen in Nederland, maar kennen daar niemand om écht iets mee te ondernemen.”
In 2018, toen 100 jaar vrouwenkiesrecht werd gevierd, leidde de samenwerking tot een resolutie. Tijdens een bijeenkomst in Textil Werk (Textielfabriek) ondertekenden 600 vrouwen uit de grensregio het document, in aanwezigheid van staatssecretaris Tamara van Ark en de Noordrijn-Westfaalse minister Ina Scharrenbach. “Die resolutie ging over gelijke behandeling, familierecht, uitbuiting en structurele verschillen. Daar heb je grensoverschrijdende aanspreekpunten voor nodig”, zegt Schupp. “Maar helaas is die beweging stilgevallen.”
Politieke leegte en de pandemie
Volgens Schupp zijn er verschillende redenen waarom het netwerk niet verder groeide. “Veel politieke vrouwen zijn inmiddels gestopt of met pensioen gegaan, zoals de toenmalige wethouders Ilse Saris en Marieke Frank in Nederland, of burgemeester Hanni Kahm in Duitsland. En toen kwam corona. Sindsdien is het contact weggevallen.”
Inmiddels ligt haar focus weer op lokale zaken. Bocholt vergrijst, en met de stijgende levensverwachting raken steeds meer vrouwen en gezinnen financieel in de knel. “We zien een toename van aanvragen voor Bürgergeld (bijstandsuitkering). Veel vrouwen hebben nooit pensioen opgebouwd, omdat ze voor kinderen zorgden of in deeltijd werkten.”
In Duitsland bestaat geen AOW zoals in Nederland. “Wij hebben alleen ‘Rente’, een pensioen dat je zelf moet opbouwen via werk. Voor zorgtaken krijg je niets. En als vrouwen weer gaan werken, belanden ze vaak in slecht betaalde deeltijd- of ‘minibanen’, zonder pensioenopbouw.”
De pensioenkloof: hardnekkig verschil
Hoewel er langzaam verbetering optreedt, blijft de pensioenkloof groot. In 2011 ontvingen Duitse vrouwen gemiddeld 57% minder pensioen dan mannen; in 2021 was dat nog steeds 36%. “Dat komt mede doordat kinderopvang is uitgebreid, waardoor vrouwen vaker konden blijven werken”, zegt Schupp.
Nederlandse vrouwen doen het niet veel beter: zij ontvangen gemiddeld 40% minder pensioen dan mannen. “Maar daar wordt het wel deels gecompenseerd door de AOW”, merkt ze op. “Toch vergroten bedrijfspensioenen in Nederland weer de kloof.”
Schupp maakt zich zorgen over maatschappelijke trends. “Op sociale media zie je jonge vrouwen die het ideaalbeeld promoten van fulltime zorgen voor gezin en kinderen. Maar wie zorgt er voor hen als ze ouder zijn? Altersarmut (armoede op latere leeftijd) ligt dan op de loer.”
Vrouwenrechten, afspraken en bescherming
Ze pleit voor meer bewustzijn én afspraken binnen relaties. “Gezinnen zijn minder hecht, scheidingen komen steeds vaker voor; ook na twintig jaar. Er moet meer aandacht komen voor het verdelen van opgebouwd vermogen, pensioen en levensverzekeringen. Leg dat vast in een familiecontract, dat kan vrouwen beschermen.”
Ze weet dat ook Nederland bezig is met het vernieuwen van het pensioenstelsel; premie gestuurd dat behalve meer pensioenbewustzijn ook meer flexibiliteit en transparantie moet bieden. Ook in Duitsland moet er iets gebeuren, vindt ze. Vrouwen mogen niet langer het risico lopen in armoede te eindigen omdat ze zorgden voor het gezin.
Grenswerk en nieuwe zorgen
Hoewel Frauenbrücke stilgevallen is, ziet Schupp ook pluspunten. “Er zijn nieuwe initiatieven uit gegroeid zoals Grenzhoppers, en op cultureel vlak weten vrouwen elkaar te vinden via grensoverschrijdende exposities.”
Toch blijft grenswerk weerbarstig. “Femicide is ook een grensoverschrijdend probleem. Het mag niet zo zijn dat een vrouw die naar een vrouwenopvang in Bocholt vlucht, wordt teruggestuurd omdat ze uit Nederland komt.”
Ze ervaart ook dat het politieke en het maatschappelijke klimaat verandert. “Het gevoel van nationale controle, grensbewaking, dat maakt samenwerken er niet makkelijker op. Maar juist dan is persoonlijke verbinding cruciaal. Als je iemand kent over de grens, ben je geen vreemden meer voor elkaar”, is haar devies. Dat was haar beweegreden voor Frauenbrücke en daar is geen verandering in gekomen.
