In de grensstreek, zoals in Winterswijk, vertaalt de internationale betekenis van deze dag zich vooral in drukke terrassen en een toename van Duitssprekende bezoekers. “Met dit warme weer waren het vooral de terrassen en de ijssalons die vandaag mensen trokken,” valt te horen in het centrum. In de gesprekken klinkt het even vaak Duits als Nederlands. Waar op marktdagen doorgaans veel Duitse bezoekers afkomen op het Achterhoekse aanbod, bleef het op 1 mei overwegend rustiger. Het zomerse weer bepaalde anders.
Van strijd naar consumptie
De oorsprong van 1 mei ligt in de sociale strijd: in 1890 werd deze dag uitgeroepen als symbool voor de arbeidersbeweging, die toen vocht voor een achturige werkdag in plaats van de gebruikelijke twaalf. In veel Europese landen is het sindsdien een officiële feestdag met massademonstraties en bijeenkomsten. In Nederland is dat anders. In de Achterhoek is op deze dag nauwelijks een spoor van activisme, strijd of herdenking te vinden — niet religieus, niet politiek.
Je zou verwachten dat vooral de Partij van de Arbeid vandaag van zich laat horen, maar ook dat blijft uit. Simon Putman (29), voorzitter van de lokale PvdA in Oost Gelre, ziet wel het belang van 1 mei: “Het is een belangrijke dag waarop nog veel valt te winnen. Er zijn mensen die onregelmatig werken of nog steeds onder slechte omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan arbeidsmigranten.”
Waarom dan geen lokaal statement of activiteit? Volgens Putman heeft dat minder te maken met politieke wil dan met praktische beperkingen: “We zijn te afhankelijk van een klein aantal actieve leden. Op dit moment richten we ons op de voorbereidingen voor de gemeenteraadsverkiezingen, waarvoor we gaan samenwerken met GroenLinks. Die samenwerking trekt jonge leden aan, en dat biedt weer perspectief om in de toekomst meer te organiseren.”
Een nuchtere cultuur, weinig collectieve viering
Een andere verklaring voor de stilte rondom 1 mei ligt volgens Putman in de Nederlandse cultuur zelf. Het land kent relatief weinig collectieve, ideologische feestdagen. “In Duitsland is Internationale Vrouwendag op 8 maart zelfs een officiële feestdag in sommige deelstaten. Hier heerst een terughoudendheid in het agenderen van zulke dagen,” legt hij uit. “We zijn nog terughoudend om 1 mei als nationale vrije dag te bepleiten zolang Keti Koti nog geen nationale feestdag is.”
Een andere oorzaak dat het in Nederland en niet leeft in de grensstreek is de meer behoudende plattelandsregio’s, omgaat met de erfenis van de arbeidersbeweging. Waar in grote steden massademonstraties plaatsvinden, blijft het hier stil. Alleen het geroezemoes op de volle gezellige terrassen verraadt dat het vandaag, buiten de landsgrenzen, een bijzondere dag is.
