Beveiliging in de raadszalen van Winterswijk en Bocholt: ‘serieuze bedreigingen’

In de afgelopen jaren heeft een veiligheidsdienst het stadsbestuur en de vergaderingen van de raadscommissies in Bocholt beschermd. Een aantal politici in Bocholt wordt daar al jaren bedreigd met anonieme boodschappen en is intimidatie aan de orde. Echter sinds september zijn deze beveiligers niet meer standaard aanwezig bij de vergaderingen. Vanwege bezuinigingsmaatregelen -het kostte Bocholt 70.000 euro per jaar-, ging er na lang wikken en wegen toch een streep doorheen. Weerbaarheid van de raadspersonen in relatie tot dat het bij dreigementen is gebleven, hebben een rol gespeeld bij die afweging.

In Winterswijk gaat het om een aantal ‘serieuze bedreigingen’ waarna een fysieke openbare bijeenkomst tijdelijk niet meer mogelijk is. Eerder dit jaar, in het voorjaar werd aan het adres van de gemeente Winterswijk een kogelbrief te zijn bezorgd. Het heeft vermoedelijk allemaal te maken met de komst van een nieuw industrieterrein waarvoor het Arrisveld – zo’n 23 hectare groot- wordt opgeofferd. In het voorjaar werden na een zoektocht acht mogelijke locaties aangewezen en op 15 oktober koos het college voor Arrisveld. Afgelopen donderdag debatteerde de raad dus zonder publiek op de tribune hierover. Zowel het plan als het proces, waarvoor de gemeenteraad voor de aankoop van de gronden vijf miljoen euro beschikbaar stelde, is zowel omstreden als een moeilijke beslissing geweest. De keuze valt de Winterswijkers heel erg zwaar. Het toekomstige terrein ligt op steenworp afstand van het beschermde hoogveen van het Korenburgerveen.

Winterswijk neemt de dreigementen serieus op. “Het is een moeilijk besluit dat je niet zomaar neemt”, heeft burgemeester Bengevoord te kennen gegeven, “en dat is omdat een aantal raadsleden zich niet veilig voelde. Over de aard van de bedreigingen en om welke raadsleden of fracties het gaat, wil de gemeente geen uitspraak over doen, in verband met een lopend politieonderzoek. Wel heeft voor dit besluit van geen publiek meer in de raadszaal, de indeling van de raadszaal een rol gespeeld. Het publiek zit namelijk op een verhoogd plateau en achter de leden van de gemeenteraad. Er was al een tijd beveiliging in de raadszaal aanwezig. En ook hier wil de gemeente Winterswijk niet zeggen hoe lang al was.

De vergadering van afgelopen donderdag en die van de commissie een week ervoor, waren alleen via de live-stream te volgen, “dus openbaar waren die politieke bijeenkomsten wel. En er is Winterswijk ook geen moment getwijfeld om de livestream niet uit te zenden”, weet Roel Batelaan van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden over de gebeurtenis in Winterswijk. Politiek bedrijven en besturen zijn heftiger geworden, merkt hij. “Je kan in het algemeen spreken van een verharding van de maatschappij die overal merkbaar is. Je ziet agressie op de parkeerplaats, maar tegenwoordig ook in een raadszaal.” Batelaan heeft het zelf ondervonden in de gemeente Westland waar hij woonachtig is. Demonstranten tegen zwarte piet drongen de raadszaal binnen. Sindsdien is bij elke vergadering beveiliging aanwezig.

Om aan onveiligheid iets te doen neemt de vereniging voor raadsleden deel in een ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur van het ministerie van BZ dat actief het land ingaat om griffies te helpen bij situaties waarin agressie en criminaliteit dreigen door te dringen. En dat is niet het enige wat ze doet. Op 27 november heeft NVvR de Basismonitor Politieke Ambtsdragers 2024 uitgebracht. Deze verschaft de basis om na te gaan wat raadsleden, wethouder en burgemeesters anno 2024 van hun ambt en de lokale democratie vinden. Hoewel dat over hun werkplezier versus hoe zij hun taken uitvoeren ervaren gaat, lieten zij tijdens dit onderzoek ook weten regelmatig last te hebben van een onveilig gevoel. Zeker bij te nemen besluiten over de grote vraagstukken waarover veel onzekerheid bestaat is dat gevoel van invloed op het te voeren debat. Zoals bij klimaatverandering en waaraan Arrisveld is gerelateerd met stikstof, natuur en water (bij hevige regenval) tegenover economische ontwikkeling en het betaalbaar houden van de voorzieningen. De besluiten hierover vragen een groter vertrouwen van de samenleving, dan bij bijvoorbeeld de voorstellen voor woningbouw. Tegen NRC zei raadslid van Nijkerken, die met zijn fractie van Morgen, tegenstander is voor de aanleg van een nieuw industriegebied, dat hij met zijn standpunt het gevoel heeft olie op het vuur te gooien. Hij weegt zijn woorden zorgvuldig af.

Onzekerheden gelden ook bij geopolitieke spanningen en migratiestromen. Zo speelt in de gemeente Montferland het plan om 250 asielzoekers in Didam te huisvesten waar de onzekerheid rond de spreidingwet opspeelt. Dat laatste maakt het extra moeilijk voor gemeenten met voorstellen te komen. Meer dan honderd Didammers togen naar het gemeentehuis Gouden Handen in ’s-Heerenberg. Burgemeester De Vries ontving ze buiten en ging met de demonstranten in gesprek en dat verliep naar alle tevredenheid. Maar gemeente Montferland hield wel rekening met een escalatie als oproerkraaiers zich onder de vredige demonstratie zouden mengen met een noodverordening die hij achter de hand hield op de avond waarop de raad debatteerde. Het onderwerp stond echter niet op de agenda omdat deze nog niet rijp was voor een debat. Wel wilde burgemeester De Vries gehoor geven aan de verontruste Didammers, maar vroeg tegelijkertijd aan de raadsleden om terughoudend te zijn over het onderwerp.

Het onderzoeksrapport van de NVvR is een welkome aanvulling voor het onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Dat rapport komt over twee weken uit. Batelaan wil nog niet vooruitlopen op wat de uitslag is over de mate van agressie en geweld waarmee ambtsdragers bij gemeenten te hebben. Uit eerdere rapporten bleek dat die verdubbelde. In 2014 had 23 procent te maken met agressie en dreigementen en in 2022 was dat gestegen naar 49 procent.