Foto: REGIO8
Na maanden in een speciaal ontzoutingsbad in Heerlen te hebben gelegen, is het beroemde Vikingszwaard terug in Doetinchem. Het bijzondere archeologische vondststuk, dat eeuwenlang op de bodem van de Oude IJssel lag, werd behandeld om verdere corrosie tegen te gaan. Inmiddels is het pronkstuk weer te bewonderen in het Stadsmuseum Doetinchem en volgens museumdirecteur Isabelle Bisseling mooier dan ooit.
“Het grootste verschil zit echt in de details”, vertelt Bisseling. “Je kunt nu goed zien dat er prachtige groefjes in het zwaard zijn aangebracht en dat het messingdraad weer glanst. Pas nu zie je hoe mooi het daadwerkelijk is.” Het zwaard werd in de jaren vijftig ontdekt tijdens baggerwerkzaamheden in de Oude IJssel. "Ons zwaard is nog volledig intact, ziet er prachtig uit en is bovendien nog stevig.”
Dat het wapen na eeuwen onder water nog in zo'n goede staat verkeert, maakt het volgens Bisseling uitzonderlijk. “In Nederland zijn slechts enkele vergelijkbare Vikingzwaarden gevonden. In Oss is bijvoorbeeld een exemplaar aangetroffen in een graf, maar dat was kromgebogen zodat het niet meer gebruikt kon worden."
Opperste concentratie
De terugkeer van het zwaard bracht de nodige spanning met zich mee. Voor het object is in het museum een speciale presentatieplek ingericht, waar het zorgvuldig moest worden geplaatst. Bisseling kreeg zelf de eer om het zwaard terug te zetten. “Toen ik het zwaard in mijn handen had, voelde ik pas echt hoe waardevol het is. Natuurlijk wil je dat iedereen het weer veilig en onbeschadigd kan bewonderen. Daarom was het even een moment van opperste concentratie.”
Nieuwe tentoonstelling
Rondom het Vikingszwaard heeft het Stadsmuseum een nieuwe tentoonstelling ingericht. Bezoekers krijgen daarin een indruk van hoe Doetinchem er in de vroege middeleeuwen uitzag. Speciale projecties, ontwikkeld door HKU-student Lars van Steeg, brengen die periode tot leven.
Ook kunnen mensen zelf speculeren over hoe dit zwaard in de Achterhoek terecht is gekomen. Dat mysterie vormt de rode draad van de nieuwe tentoonstelling. “Dat is natuurlijk het grote mysterie”, zegt Bisseling. “Hoe kwam dat zwaard eeuwen geleden in de rivier terecht? En misschien nog wel bijzonderder: hoe heeft het al die eeuwen onder water kunnen overleven? Dat raadsel blijft enorm fascineren.”
Datering redelijk nauwkeurig vast te stellen
Hoewel waarschijnlijk nooit volledig duidelijk zal worden hoe het zwaard op de rivierbodem belandde, is de ouderdom van het wapen volgens Bisseling wel redelijk nauwkeurig vast te stellen. “Het zwaard dateert uit de vroege middeleeuwen. Rond het jaar 800 waren Vikingen actief in deze regio. Er is jarenlang onderzoek gedaan naar dit soort zwaarden, waardoor we de datering vrij precies kunnen bepalen.”
Een belangrijke rol daarbij speelt de pommel, het ronde uiteinde van de handgreep. “Aan de vorm van de pommel kunnen deskundigen veel aflezen. Daarnaast beschikken we over geschreven verhalen van kloostergeleerden uit die tijd. Zij waren bepaald niet positief over de Vikingen en beschreven hen vaak als duivels. Toch helpen die verslagen ons vandaag de dag om gebeurtenissen beter in de tijd te plaatsen.”
Bewijs van de geschiedenis
Met de vernieuwde presentatie hoopt het Stadsmuseum bezoekers te laten zien hoe bijzonder het Vikingszwaard werkelijk is. “Dit zwaard is van iedereen en blijft hier in Doetinchem te zien”, besluit Bisseling. “Het is een uniek stukje geschiedenis en een tastbaar bewijs dat Vikingen niet alleen hebben bestaan, maar ook daadwerkelijk in de Achterhoek zijn geweest.”
