Foto: REGIO8
Gaat een krappe meerderheid van 13 zetels de gemeente Montferland in rustiger vaarwater brengen? Dat is wel wat verkenner José van Egmond adviseert. CDA (6), VVD (3), PvdA (2) en Lokaal Belang Montferland (2) moeten samen de coalitie gaan vormen. De verkenner hield de gemeenteraad tijdens haar presentatie wel echt een spiegel voor.
“De waarde van vertrouwen en stabiel bestuur maken dat ik tot deze coalitie kom”, aldus Van Egmond, die momenteel waarnemend burgemeester van Tiel is. De opdracht die ze meekreeg van de Montferlandse gemeenteraad was om te kijken welke samenwerkingen het beste zijn voor een stabiel bestuur van de gemeente. In haar ogen zijn deze vier partijen dat. Het proces duurde echter lang. Tijdens dat proces maakte ze ook kennis met de cultuur van Montferland.
Partijen en personen werden, zonder namen te noemen, niet gespaard in het verhaal van Van Egmond. “De woorden houding en gedrag kwamen vaak terug. Net zoals bestuursstijl en moreel kompas. Men vindt veel van het handelen van de ander. Er bestaan nogal wat meningen over de ander. Er werden nogal wat kwalificaties uitgedeeld over het functioneren van wethouders, raadsleden en fractievoorzitters. Het maakte het geheel een grote uitdaging.”
'Raadsvergadering lijkt wedstrijd'
Daar bleef het niet bij. Van Egmond legt de vinger op de zere plek. “In de gemeente Montferland lijken de raadsvergaderingen toch vaak meer op het willen winnen van een spel. Een wedstrijd.” Ze roept op tot samenwerking tussen raad en college en binnen de raad onderling, een wisselwerking: “Geen afbrandcultuur, maar soms als raad op je handen gaan zitten.”
Winnaars doen niet mee
De grootste winnaar, PVV (3), en de tweede partij, Helder (4), vallen hiermee buiten de boot. Van Egmond vindt desondanks dat ze recht heeft gedaan aan de verkiezingsuitslag. “In Montferland is het belangrijk dat er een stabiele coalitie is die vertrouwen heeft in elkaar.” Die kan er volgens de verkenner met de vier partijen komen. “We achten dit betrouwbaar en dermate stabiel. De uitdagingen die er liggen kunnen met kennis en kunde opgepakt worden”, zei ze.
Helder is ontdaan over het proces. Berry Nas: “Waarom hebben we na het eerste gesprek niets meer gehoord en hebben we zelfs geen reactie gehad op het feit dat we nog gevraagd hebben om een gesprek?” De verkenner: “Ik heb bewust gekozen voor radiostilte. Kennelijk is vertrouwelijkheid best wel een moeilijk begrip. Er zong al het een en ander rond.” Van Egmond zag dat hoe langer het proces duurde, hoe meer de onrust toenam.
Laatste advies
Om de rust weer te laten keren in Montferland heeft de verkenner nog een laatste advies: “Montferland heeft een roerige periode achter de rug, en ik merk dat er rust, reinheid en regelmaat nodig zijn. Neem de tijd, rust, denk na over wat er verwacht wordt vanuit uw rol. Maak met elkaar een Montferlandse agenda met wat je mag verwachten van wethouders. Houd voor ogen dat u nooit groter bent dan uw partij, uw gemeente. Laat uw ego’s lekker thuis.”
D66 aan de kant gezet?
D66 had zich graag bij de coalitie gevoegd. De partij deed nog een uitnodiging. “Voor de bestuurbaarheid van de gemeente lijkt het ons nog steeds verstandig om D66 onderdeel te laten zijn van de coalitie. Het lijkt ons niet gegund wegens onbegrijpelijke redenen”, zei Mark Heebing. De partij was naar eigen zeggen lang betrokken. “We werden te kritisch bevonden en zijn nu de zondebok”, aldus Heebing. Volgens Heebing zijn “mensen onnodig beschadigd tijdens de verkenning, zelfs in hun privéleven.”
Persbericht te vroeg
Ook tijdens de vergadering werden de verhoudingen in de raad weer op scherp gezet. Voordat Merel Balduk (CDA) aan het woord kwam over de verdere formatie, belandde er bij pers en raad al een bericht in de mailbak met de mededeling dat formateur Agnes Schaap was aangesteld. Die naam was nog niet genoemd en ze was nog zeker niet aangesteld.
Na een schorsing bood burgemeester Anne-Marie Fellinger haar excuses aan. “Dit is een miscommunicatie, u kunt de mail als niet verzonden beschouwen. Dit had niet mogen gebeuren.” Balduk: “Het gras is nu wel voor mijn voeten weggemaaid. We hadden dit graag anders gezien.” Heebing noemde het vooral ‘illustratief’.
En nu?
Agnes Schaap (PvdA), tot vorig jaar nog burgemeester van Renkum, is dus benoemd tot formateur. Zij gaat nu met de vier partijen aan de slag om een bestuursakkoord te schrijven. Begin juli worden naar verwachting een bestuursakkoord en een nieuw college gepresenteerd.
De verkenner gaat nog even door in een andere rol. Ze gaat het gesprek over de bestuurscultuur begeleiden. Dat wordt volgens Balduk dan ook het eerste hoofdstuk van het akkoord. Donderdagavond werd nog maar weer eens duidelijk dat een verbeterde cultuur echt hard nodig is.
