Eén zoekopdracht op de Wikipediapagina van kunstenaar Jan Toorop zegt genoeg. Wie zoekt op het woord ‘Ulft’, krijgt geen enkele hit. Opmerkelijk, want de kunstenaar verbleef rond 1900 bijna twintig jaar lang regelmatig in het Achterhoekse dorp. Voor de Ulftse Stichting Jan Toorop was dat aanleiding om een boek over die periode uit te brengen.
“Het doel is eigenlijk dat als je Jan Toorop zegt, mensen ook gelijk Ulft zeggen”, zegt Ton Menke, voorzitter van de stichting, vanuit het Ouhrlokaal op het DRU Industriepark in Ulft. “Een betere plek voor deze boekpresentatie is eigenlijk niet denkbaar. Hier komt alles samen uit het boek.” Toorop geldt als één van de belangrijkste Nederlandse kunstenaars rond 1900 en staat daarmee in het rijtje van Van Gogh en Mondriaan. Menke: “De stichting is opgericht met één opdracht; de herinnering aan Toorop levend houden.”
Werk in Ulft
De tijd in Ulft bracht de kunstenaar grotendeels door in en rond de DRU-fabriek bij de directeursfamilie Deurvorst. Eén van de schrijvers van het nieuwe boek is Frank Deurvorst, een achterkleinzoon van de directeur in de tijd van Toorop. “Vanuit mijn jeugd ben ik al bekend met het werk van Toorop, de tekeningen zijn nog steeds bijzonder en intrigerend”, zegt Deurvorst.
De industrie van de DRU en het ijzergieten vormden een belangrijke inspiratiebron voor de kunstenaar. “Hij heeft ook het harde werken in de fabriek laten zien. De arbeiders kregen een gezicht. Het boek kan echt gezien worden als een eerbetoon aan alle arbeiders van Ulft”, aldus Deurvorst. Toorop had een werkruimte in het huis van de familie Deurvorst, Villa Zeno.
Experimenteren in Ulft
Volgens de andere schrijver, Moniek Vroom, was Ulft de plek waar Toorop zichzelf uitdaagde. “Toorop staat bekend om de vele verschillende technieken. Het experimenteren met die technieken is híer gebeurd. Zo maakt hij zijn emaillen werken in de gieterij.”
Vroom doet daarbij nog een oproep: “Van die emaillen werken ontbreken er nog een aantal, die brengen we heel graag in kaart.”
Kunstgeschiedenis
Dat er op de Wikipediapagina van de Nederlands-Indische kunstenaar geen Ulft staat, heeft volgens Vroom wel een reden. “Sterker nog: het hele verhaal over Ulft en de invloed van de plaats is nooit opgetekend. Het is echt een ontbrekend stukje in de Nederlandse kunstgeschiedenis.”
De schrijvers hopen die relatie met dit boek zichtbaar te maken. “Er is heel veel over zijn tijd in Domburg en Nijmegen bekend, maar in diezelfde periode zat hij ook regelmatig in Ulft. Dat laten we nu zien.”
Opmaat naar meer
Dat er juist nu een dergelijk boek verschijnt, is niet toevallig. In 2028 is het honderd jaar geleden dat Toorop stierf. “In dat jaar organiseren wij het ‘Jan Toorop-jaar’, dit moment is eigenlijk de aftrap”, zegt Menke.
Menke benadrukt daarbij ook het belang voor Ulft zelf: “Het boek laat de bijzondere, onderbelichte band met Ulft zien. Waarom zag een nationaal bekende kunstenaar zoveel in het industriële dorpje? Het boek nodigt echt uit om opnieuw naar Ulft te kijken.”
Burgemeester Laura Werger van Oude IJsselstreek ontving uit handen van Menke het eerste exemplaar van Jan Toorop in Ulft. Ze zei onder de indruk te zijn van de verhalen. “Hoe mooi zou het zijn als mensen straks bij Ulft ook meteen aan Jan Toorop denken?”
