“Wij zijn zelf op zoek gegaan naar de verhalen”, zegt John Breukelaar namens de Stichting Struikelstenen Oude IJsselstreek. “Het is veel onderzoek doen met goed speurwerk en dan komen de verhalen naar boven.” De struikelstenen aan de Spoorstraat in Varsseveld herdenken Walter Rosenbaum en Betje Winter, die om het leven kwamen in de kampen Brobek en Auschwitz. De objecten aan de Eikenlaan herinneren aan Felix de Bruin en Jetta Berlijn. Aan de Doetinchemseweg in Westendorp zijn struikelstenen geplaatst om het echtpaar Sternfeld-Hes te herdenken. Zij werden in september 1944 opgepakt op een onderduikadres in Harreveld en daarna is niks meer van ze vernomen.
De struikelstenen werden gelegd en onthuld in het bijzijn van nabestaanden. Burgemeester Otwin van Dijk, die paralellen trok met het ‘ontmenselijken’ dat momenteel in Oekraïne gebeurt, is trots dat het Joodse verleden zichtbaar wordt in zijn gemeente. “Ik ben er de stichting heel dankbaar voor. Omdat je het echt laat zien met mooie kleine, subtiele steentjes op de straat. Je struikelt er met je hoofd en je hart over als je het leest. Ik ben heel blij dat we het verleden laten zien in Oude IJsselstreek.”
Synagoge in Varsseveld
De struikeldrempel op het Kerkplein memoreert de synagoge die ooit in de kern van Varsseveld stond. Met de legging van de stenen in Varsseveld en Westendorp is de Stichting Struikelstenen Gemeente Oude IJsselstreek nog niet klaar, ook in onder meer Silvolde worden in de toekomst struikelstenen geplaatst. “Ik hoop dat schoolklassen ernaartoe gaan”, zegt Breukelaar. “Dat er misschien in de les aandacht aan wordt besteed en dat inwoners van Varsseveld ook struikelen met hun hoofd en hun hart, en stilstaan.”
'Heel Europa'
In de hele Achterhoek verschijnen steeds meer struikelstenen. Zo was er recent een onthulling in Laag-Keppel en eerder ook in het Oude IJsselstreekse stadje Terborg. “Ik hoop ook dat het niet alleen in de Achterhoek gebeurt, maar dat er misschien wel door heel Europa dit soort struikelsteentjes ons herinneren aan de zinloosheid van oorlog en racisme”, zegt burgemeester Van Dijk. “Ook als waarschuwing voor ons allemaal: ‘jongens, dit echt nooit meer’.”
Foto: REGIO8
