Op Kamp Holterhoek in Eibergen staan nog ongeveer honderd Nederlandse functies open, terwijl vrijwel alle Duitse functies inmiddels zijn ingevuld. Dat laat zien dat het nog steeds lastig is om voldoende personeel te vinden, juist nu Defensie snel uitbreidt en de militaire samenwerking met Duitsland verder wordt versterkt.
Aan de rand van Eibergen, verscholen tussen weilanden en bosgebied vlak bij de Duitse grens, ligt al ruim zeventig jaar het militaire Kamp Holterhoek. Voor veel inwoners is het een afgesloten terrein waar af en toe militaire voertuigen achter de slagboom verdwijnen, maar waar verder weinig over bekend is, meldt Omroep Gelderland.
Duitsland wil het sterkste leger van Europa opbouwen en streeft ernaar om in 2039 over de sterkste conventionele krijgsmacht van Europa te beschikken. Volgens commandant André Slob van het CIS Battalion lijkt verdere uitbreiding van Defensie onvermijdelijk. “We zien, net als in Duitsland, dat het lastig is om voldoende collega’s te vinden.” In Eibergen zijn vrijwel alle Duitse functies ingevuld, maar voor Nederlandse functies staan nog ongeveer honderd vacatures open.
Open dag
Nu Defensie uitbreidt vanwege de veranderde veiligheidssituatie in de wereld en de samenwerking met Duitsland intensiveert, besloot het kamp na twintig jaar opnieuw de deuren te openen voor bewoners. De open dag trok honderden nieuwsgierige bezoekers uit Eibergen en omgeving.
Veel mensen wilden eindelijk eens zien wat zich achter de streng beveiligde hekken afspeelt. “Normaal kom je hier niet binnen, dus merk je er eigenlijk weinig van dat het hier zit,” vertelt omwonende Petra Waning. Ook Bert Smeenk kwam uit nieuwsgierigheid kijken. “Je ziet die voertuigen rijden en dan wil je toch weten wat hier gebeurt.”
Volgens André Slob draait de openstelling niet alleen om nieuwsgierigheid, maar ook om zichtbaarheid. “Transparantie vinden we op zekere hoogte belangrijk, want we willen graag in de maatschappij staan.”
Tegelijkertijd blijft een deel van het werk bewust buiten beeld. “We kunnen natuurlijk niet alle operationele procedures en apparatuur laten zien, daarmee zou je een eventuele tegenstander juist van dienst zijn”, vertelt Slob.
Een verborgen kazerne
Voor veel omwonenden is het kamp er altijd al geweest. De 71-jarige Gerrit Hogemans woont zijn hele leven al naast het terrein en zag Kamp Holterhoek door de jaren heen veranderen. “Toen ik klein was, stonden hier eenvoudige houten barakken. Later is alles gemoderniseerd”, vertelt hij.
Ook herinnert hij zich de uitbreiding van het terrein in de jaren tachtig, waaronder de aanleg van een groot antenneveld naast zijn huis. Hoewel tanks en zwaar materieel vaak het beeld van oorlogvoering bepalen, draait het op Kamp Holterhoek vooral om communicatie.
“Wij verzorgen alle verbindingen die het hoofdkwartier in Münster nodig heeft om zijn werk te kunnen doen”, legt Slob uit. Op het terrein zijn verbindingseenheden verantwoordelijk voor satellietcommunicatie, radioverbindingen en computernetwerken.
Samenwerking
Sinds 1995 wappert naast de Nederlandse ook de Duitse vlag bij de ingang van het kamp. Het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps is een militaire samenwerking tussen de Nederlandse en Duitse landstrijdkrachten en was een van de eerste vergaande vormen van defensiesamenwerking tussen beide landen.
Daarmee speelt Kamp Holterhoek een belangrijke rol binnen de NAVO-samenwerking. Hoogleraar Duitslandstudies Jacco Pekelder ziet die militaire integratie steeds verder toenemen. “De Nederlandse en Duitse landmacht zijn inmiddels sterk met elkaar verweven. Je ziet dat ze in de praktijk nauwelijks meer los van elkaar opereren.”
Oorlog in Oekraïne
Voor bewoners rond het kamp voelt de aanwezigheid van Defensie dubbel. Enerzijds hoort het terrein inmiddels bij het landschap van Eibergen, anderzijds beseffen inwoners ook dat een strategisch militair complex in tijden van oorlog een potentieel doelwit kan zijn.
“Als de oorlog uitbreekt, zijn wij als eerste aan de beurt”, zegt Hogemans nuchter. Tegelijkertijd leven er praktische vragen. “Dan vraag ik me wel af: is er een noodplan? Hoe gaan ze het kamp verdedigen?”
Sinds de Russische invasie van Oekraïne merken bewoners dat de activiteit rond het kamp weer is toegenomen. Hogemans zag meer militaire bewegingen en vaker laagvliegende vliegtuigen boven het gebied. “Toen de Russen Oekraïne binnenvielen, was hier ineens veel meer bedrijvigheid.”
Ook binnen Defensie is de veranderde veiligheidssituatie duidelijk voelbaar. “We moeten een extra tandje bijzetten om ervoor te zorgen dat we in allerlei opzichten op een hoger niveau komen”, vertelt Slob. Ook in het cyberdomein werkt Defensie aan meer digitale weerbaarheid. Volgens Slob zijn verbindingen en digitale systemen tegenwoordig minstens zo belangrijk als tanks.
“We zijn altijd belangrijk geweest, maar gezien de huidige dreiging moeten we ervoor zorgen dat we daarop voorbereid zijn. Daarom werken we hard aan training, nieuw materieel en onze geoefendheid”, aldus Slob. Omwonenden zullen naar verwachting weinig overlast merken van verdere groei. Oefeningen vinden meestal plaats in de omgeving van Stroe of Lochem.
Kamp Holterhoek
De geschiedenis van Kamp Holterhoek begint in 1953, midden in de Koude Oorlog. In Oost-Europa groeide de invloed van de Sovjet-Unie snel en ook in Nederland nam de angst voor een mogelijke oorlog toe.
In Eibergen deden destijds geruchten de ronde over een geheim militair kamp dat iets met de Russen te maken zou hebben.
Die vermoedens bleken niet ongegrond. Het kamp werd gebouwd als onderdeel van de Nederlandse luchtverdediging. In de omgeving van Meddo stond een radarpost die vijandelijke vliegtuigen moest signaleren.
Officieel sprak Defensie over ‘navigatiestations’, maar in werkelijkheid maakten die deel uit van de verdediging tegen de Sovjetdreiging. Bij de opening in 1955 marcheerden militairen door de straten van Eibergen en vlogen straaljagers over het dorp. Inwoners mochten voor het eerst het terrein op.
In de decennia daarna groeide Kamp Holterhoek uit tot een belangrijk communicatie- en inlichtingencomplex. Het kamp speelde daarnaast jarenlang een sociale rol in de regio. Veel inwoners werkten op het terrein of verdienden er bij.
“Boeren uit de omgeving gingen hier vroeger werken om wat extra geld te verdienen”, vertelt Hogemans. Ook organiseerde het kamp evenementen voor de omgeving, zoals paasactiviteiten, oktoberfeesten en optredens in de kantine.
Die tijd is grotendeels verdwenen. Kamp Holterhoek is tegenwoordig vooral een zwaar beveiligd defensiecomplex. Toch probeert Defensie met de open dag opnieuw de verbinding met de omgeving op te zoeken.
“We merkten hoeveel belangstelling er was”, zegt officier Hoofd Sectie 1 Elsemiek Brok. “Het doel is vooral om de banden met de omgeving te versterken, en het zou mooi zijn als we ook mensen voor Defensie kunnen enthousiasmeren.”
