Shelley Atkins stond bij AVOG’s oog in oog met de mensen die haar jarenlang vermiste oom op het spoor kwamen. Samen met haar man Dann en drie andere Amerikaanse families reisde ze af naar Nederland om te beleven wat hun oom, boordschutter in een Amerikaanse bommenwerper, doormaakte toen zijn toestel tachtig jaar geleden werd neergeschoten boven het Duitse Velen.
Na meer dan zeventig jaar vermist te zijn geweest, is hun oom eindelijk geïdentificeerd. Een bijzonder moment voor de familie – en eentje dat hoop geeft aan anderen die nog steeds op zoek zijn naar hun verloren dierbaren. Shelley en Dann hebben ter ere van dit moment een website gelanceerd. “Don’t give up the hope”, zegt Shelley vastberaden.
De groep van twintig Amerikanen luisterde in het AVOG’s Crashmuseum naar hoe het allemaal is gegaan: van de vondst van een kiesvulling en twee identiteitsplaatjes in 2016, tot een grootschalige berging en forensisch onderzoek, uitgevoerd door onder andere jonge archeologen van de Cranfield University in Engeland. “Laagje voor laagje hebben we alles afgegraven en gezeefd,” vertelt Henk Oost van het museum.
Altijd 'hope' gehouden
Shelley’s familie hield jarenlang hoop. “Mijn oma heeft de deur nooit op slot gedraaid. Tot op de dag dat ze in 1992 overleed heeft ze hoop gehouden dat hij thuiskomt.” En die hoop bleek niet tevergeefs. “He’s coming home”, zegt Shelley dankbaar, terwijl ze benadrukt hoe belangrijk het is om mensen te blijven eren die zich inzetten voor het opsporen van vermiste militairen.
De vier families kenden elkaar voor deze reis niet, maar delen nu een onvergetelijke band. “Het is een ongelofelijk verhaal van vier families die voor deze reis vreemden van elkaar waren en die in 1945 bij elkaar werden gebracht door een gebeurtenis die hun levens veranderden”, zegt Dann.
Hun reis begon in Parijs en ging via Lievelde naar Duitsland. Een bijzondere tocht, vol emoties. “We hebben allemaal over de loopband van die luchthaven gelopen en we waren allen geëmotioneerd”, vertelt reisleider Danny Keay. Hij was zelf betrokken bij het onderzoek in Velen en is half Amerikaans, half Duits. Hij ziet dat er in Duitsland soms nog moeite is om openlijk over de oorlog te praten. “Er heerst een zekere schaamte voor hun land,” zegt hij. “Mijn geschiedenisles op school besteedde hooguit twintig minuten aan de Tweede Wereldoorlog.”
Dit verhaal is repressentatief voor Oekraïne
Zowel Shelley als Dann maken ook de link naar vandaag. Oorlog is helaas nog steeds actueel, zeggen ze – kijk maar naar Oekraïne en Gaza. Maar wat er deze dag bij het museum gebeurde, laat zien dat hoop en verbondenheid blijven bestaan. Over hoe haar oom naar de wereld van nu zou kijken, zegt Shelley: “Hij was jong en ik denk dat hij zal zeggen dat hij ‘happy is om te zien hoe gelukkig wij als vier families bij elkaar zijn.’”
Een van de vier vliegeniers wordt eind mei 2025 in Boston begraven. Twee piloten hebben een laatste rustplaats gevonden op Margraten. Ook daar hadden de vier families een ontmoeting met mensen die de graven zowel sponsoren als onderhouden. Ook die ontmoeting was emotioneel.
