De samenwerking met Duitse grensgemeenten kwam voor de herdenking van 75 jaar vrijheid op gang. Er ontstond een heel netwerk: Nederlandse en Duitse gemeenten vonden elkaar. Helaas kon door corona niet alles doorgaan zoals dat van tevoren bedacht was. Onder meer werd de vrijheidsmaaltijd op de grens van Dinxperlo en Suderwick afgelast en nu, vijf jaar later, bekijken gemeenten manieren om weer bij elkaar te komen om de periode van tachtig jaar vrede en vrijheid samen te beleven, zegt Gerda Brethouwer.
Voor 80 jaar vrijheid is in die context van verbinding een vrijheidslied gecomponeerd. Er zijn verschillende arrangementen gemaakt met de bedoeling deze zoveel mogelijk in gemeentes te verspreiden. Plaatselijke harmonieën en koren mogen het lied tijdens de festiviteiten spelen en zingen. Er bestaat een versie waarin een Duits koor zingt en muziekverenigingen ui Winterswijk spelen. Het lied draagt bij aan de verbinding en ontmoeting.
Brethouwer, bekend van het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten en als regiocoördinator Vrijheid betrokken bij het vieren ervan, ziet vijf jaar later, ‘80 jaar, Ode aan de Vrijheid als een markering van de samenwerking met de Duitse gemeente die sindsdien intensief bestaat. De Tweede Wereldoorlog liet in de grensstreek diepe sporen achter. “We merken dat tachtig jaar vrede en vrijheid enorm leeft bij gemeenten in de Achterhoek en Liemers. Zeker nu met toenemende spanningen in de wereld bestaat er de behoefte daar aandacht aan te besteden. De provincie stelt subsidie beschikbaar om aansluitende projecten van de grond te tillen. Elke gemeente heeft daarin een eigen keuze.”
Duitse burgemeesters: “Als… dan nu, om het juist samen te doen”
Het samen met Duitse inwoners vieren van de vrijheid was in het verleden bijna ondenkbaar. Maar de uitwisseling van elkaars verhalen over vrijheid en de beleving daarvan hebben een meerwaarde, zegt Brethouwer. Zeker nu vrijheid en democratie onder druk staan en de oorlogen onze huiskamers binnenkomen moeten we elkaar vaker opzoeken.” Voor de voorbereiding van 75 jaar vrijheid is contact gezocht met de burgemeesters in de grensstreek. “En als vrede en vrijheid samen gevierd gaat worden is dat nu, om het juist samen te doen.
Voor 80 jaar vrijheid vieren brengt elke gemeente een project naar voren. Er zijn al enkele bekend. Om het bombardement in Doetinchem te herdenken gaan kinderen bakstenen opgraven in de Boliestraat. Deze liggen onder de straat en de winkels die er nu staan. De baksteen heeft mensen beschermd, en door deze naar boven te brengen ontstaat er een gevoel bij die baksteen, legt initiatiefnemer Wim Maatman uit. De activiteit is onderdeel van de manifestatie ‘Onder de voet, Doetinchem’. In Lichtenvoorde krijgt de pilotenlijn een nieuwe beleving en in Hengelo (gld) kunnen tal van kleine projecten en activiteiten aansluiten bij de lange afstandswandeling/ fietsroute, de Vrijheidsroute, van Hengelo naar de kaarsenkapel in Kevelaer en van Hengelo via Oosterbeek en Arnhem naar Nijmegen.
