Het archief wordt openbaar gemaakt nu het volgend jaar tachtig jaar geleden is dat Nederland werd bevrijd. Het belang van openheid is volgens het Nationaal Archief groot. Toch zit er ook een keerzijde aan. “De mensen waar het om gaat, leven waarschijnlijk al niet meer. Het zijn vooral de kinderen en kleinkinderen die ermee te maken krijgen,” legt Karel Berkhuysen van Stichting Doetinchem Herdenkt uit. “In veel gevallen is er niet of nauwelijks over gesproken.”
Ook voor Richard Rözer uit Ulft was het een pijnlijke ontdekking. Hij ontdekte in zijn jonge jaren dat zijn opa lid was van de NSB en dat zijn vader voor de Duitse SS diende aan het oostfront. “Ik zag bij mijn oma een fotoboek liggen en daarin stond mijn vader in een zwart uniform. Ik vroeg: ‘Is dat mijn papa?’ Toen werd dat fotoboek uit mijn hand gepakt en er werd niet over gesproken,” vertelt Rözer. “Toen begon ik te denken: ‘Het zal toch niet?’.” Die vermoedens bleken werkelijkheid.
Bespreekbaarheid is belangrijk
Om dit onderwerp bespreekbaar te maken, organiseert Berkhuysen een informatieavond. Volgens Rözer is dit hard nodig. “Ik vind het heel belangrijk, omdat veel mensen van mijn leeftijd met problemen zitten over dit verleden,” legt de Ulftenaar uit. “Toen ik me verdiepte in de geschiedenis van mijn familie, begreep ik hoe mijn vader bij de SS terecht was gekomen.”
Omgaan met pijnlijke ontdekkingen
Voor mensen die een pijnlijke ontdekking doen, hoopt Doetinchem Herdenkt tijdens de informatieavond handvatten te bieden om hiermee om te gaan. “Voor iedereen is dat verschillend, maar je mag ervan uitgaan dat het heftige emoties oproept,” legt Berkhuysen uit. “Het feit dat er niet over gesproken is, zorgt er ook voor dat veel mensen niet weten wat hun vader of opa heeft gedaan.”
Rözer benadrukt opnieuw het belang van bespreekbaarheid: “Mensen moeten erover praten. Als je het verleden begrijpt, begrijp je ook de toekomst.”
