Theo, gefeliciteerd met uw nieuwe funtie, waarom is deze in het leven geroepen?
"Inderdaad, het is een spiksplinter nieuwe functie in deze gemeente. Hij komt voort uit het tienjarig beleidsplan van de gemeente Oude IJsselstreek waar veel over cultuur instaat. Daar staat ook in dat er in die tien jaar een soort infrastructuur gebouwd moet worden om die cultuur te stimuleren in de breedste zin van het woord. Dat is nu mijn taak als cultuurmakelaar, die funtie is daarvoor bedacht. Al is het zeker geen nieuwe funtie, in andere gemeenten bestaat het al. Oude IJsselstreek voelt nu wel echt dat als we niks aan cultuur doen, het allemaal uit elkaar valt."
Cultuur is natuurlijk heel breed. Als cultuurmakelaar kunt u vast vertellen wat cultuur is?
"Cultuur is denk ik alles wat wij doen om vorm te geven aan wie wij zijn. Dat is niet per definitie voorbehouden aan de kunst. Dat is evenzeer hoe wij kermis vieren of sinterklaas binnenhalen. We hebben allemaal een manier waarop we voelbaar en kenbaar maken aan elkaar wie we zijn. Ieder deel van Nederland heeft daar eigen vormen in, het belangrijkste is dat mensen zich daarin kunnen herkennen. Wel voelen, dat welzijn is sterk verbonden aan de mate waarin de cultuur voelbaar aanwezig is."
Wat is daaraan verandert de afgelopen jaren?
"Toen we vroeger nog meer in gemeenschappen leefden, bijna georganiseerde eenheden van wonen, waar mensen hun hele leven bleven wonen, waren tradities en verenigingen sterk gedragen. Dat is dan die cultuur. Nu zijn gemeenschappen veel dynamischer, mensen gaan weg en komen binnen. De functies van verenigingen zie je anders worden, maar die verenigingen vallen zelf ook uit elkaar. Denk hierbij aan vergrijzing of het werven van vrijwilligers, dat zijn grote uitdagingen."
Maar als u het zo formuleert, moeten we dan krampachtig vasthouden aan het verleden?
Nee, nee. We moeten vasthouden aan de noodzakelijkheid om te leven. De cultuur verdwijnt niet, maar verandert met de tijd. Ik zeg niet dat ik al die verenigingen in stand ga houden. Waar we vroeger elkaar herkenden aan wat we deden, is dat door de bewegelijkheid van de samenleving steeds moeilijker geworden. We moeten dus opzoek naar nieuwe vormen, of oude vormen moeten zich heruitvinden om die cultuur zichtbaar te maken. Het doel daarvan is dat we voelen dat we nog bij elkaar horen. Anders valt de samenleving uit elkaar. We hebben het dus over iets veel groters dan alleen verenigingen in stand houden."
Als we dan toch uw functie aan het ontleden zijn. Het woord cultuur hebben we gehad, wat betekent makelaar in uw functie?
"Dat staat voor het verbindende element. Heel concreet, ik breng aanbieder en afnemer samen. Het is dus dienstbaar opstellen naar de mensen die cultuur maken en de mensen die de cultuur ondergaan. Dat is echt heel divers. Ik ben in mijn hoofd een soort plattegrondje aan het maken waar en met wie het allemaal te maken heeft. Zo probeer ik het hele culturele landschap van de gemeente en bijbehorende behoeften in kaart te brengen. Ik ga kijken naar welke verbindingen er nog niet zijn, om die mogelijk te maken. Mensen die niet zo snel met elkaar in contact komen, in contact brengen."
Hoe gaat u dat doen?
"Ik ga vooral niet als de alwetende naar de mensen toe. Uiteindelijk moeten mensen en organisaties het zelf doen. Het doel is dan ook om verenigingen steviger te maken. Ik werk natuurlijk in opdracht van de gemeente. Ik ben zeg maar de buitendienst. Een ambtenaar geeft mij wetten en regels, en ik probeer die toe te passen en mee te geven aan de mensen. Mijn functie is eigenlijk heel vrij. Ik loop wild rond door de gemeente om culturele instellingen vooral sterker te maken."
Hoe maakt u dat concreet?
"Nou, ik maak het dan ook gelijk super concreet. Vanmiddag krijg ik bijvoorbeeld een telefoontje van een koor dat zoekt een dirigent. Maar we zitten ook al om de tafel met een aantal koren die te weinig leden hebben. Die op het punt staan om te vallen. Dan gaat het erom, hoe kunnen we het aantal leden vergroten, of moeten we misschien naar fusies toe? Dan ga ik als een begeleider kijken hoe we dergelijke processen vorm kunnen geven. Hoe kunnen wij die groep mensen zo ver krijgen dat het weer gaat lopen."
Zou u het dan ook omschrijven als een soort helikopterfunctie?
Op het gebied van out of the box denken en over grenzen heen kijken wel. Maar deze helikopter landt ook regelmatig en staat tussen de mensen. Daar komt mijn ervaring goed bij van pas. Ik loop al veertig jaar rond in het culturele wereldje. Ik weet daarom ook wat er allemaal is. Maar ook wat er allemaal verloren is gegaan."
Waar ligt de grootste uitdaging?
"Ik vind het erg zorgwekkend dat de jeugd bijna geen plekken heeft in onze gemeente en zelfs de hele Achterhoek om uiting te geven aan hun culturele drang. Er zijn natuurlijk wel wat dansplekken en er is ergens nog wel een musicalschooltje, maar dat is echt te weinig. Als voorbeeld pak ik de landelijk kunstwedstrijd de Kunstbende. Hier kunnen jongeren zich met projecten aanmelden. Vanuit de hele Achterhoek waren er maar drie aanmeldingen, ver onder het landelijk gemiddelde. Dat zegt mij dat er hier een gesprek aan podia is waar die jongeren met hun kunst tot uiting kunnen komen. Ik ga nu kijken hoe ik die plekken kan realiseren samen met jongeren."
Wat is uw doelstelling?
"Ik zou willen dat als deze functie ophoudt te bestaan, er weer stevigheid in het gebouw van cultuur zit. Dat verenigingen en instellingen weten bij welke organisaties en fondsen ze aan kunnen kloppen voor geld. We moeten eerst aan de fundamenten werken. Dat is mijn eerste taak."
Foto: REGIO8
