“Het is een goed teken dat je als CvdK niet vaak bij de gemeente Aalten komt”, zegt Lenferink als hij zich laat informeren in hoeverre de manier van besluitvorming in de Aaltense raad voldoende recht doet aan het democratische debat. “Het is een teken dat het hier goed gaat, want als je te vaak komt, gaat er bestuurlijk iets niet goed.”
Gemeente Aalten introduceerde een nieuw vergadermodel dat in de vorm van de volgorde ‘beeldvormende’, ‘oordeelvormende’ en ‘besluitvormende’ raadsvergaderingen kent. De manier voorkomt dat er te veel over de verschillen en de details wordt vergaderd. Daarbij sloot de politiek een raadsbreed (college)akkoord dat in het algemeen inhoudt dat de gemeenteraad het in hoofdlijnen eens is over wat het college bij aanvang van de vier jaar ‘regeren’ moet doen. De coalitie kan op basis van dat programma vervolgens beslissingen nemen met de gedachte dat wat men goed vindt voor de gemeente, het in de lokale politiek voor 80 procent toch al eens is.
Over de 20 procent waar men het niet eens is, bestaan geen afspraken in het raadsakkoord en werkt het mechanisme dat de politiek op zoek gaat naar aanhang in het debat, wat een stabiel bestuur geeft. “De bestuurlijke verhoudingen zijn goed en prettig in de samenwerking”, geven CDA-fractieaanvoerder Raimond Smit en Hans Onstenk van de VVD-oppositiepartij de CvdK te kennen. Van Jeroen Hollema (D66) mag het debat wel levendiger worden in Aalten. “Het lijkt er dikwijls op dat mensen zich niet gehoord voelen. Het gaat nu goed, maar het kan ook een periode niet goed gaan”, zegt hij kritisch. Henk Meerdink (HMV-BBB) mist de discussie. En burgemeester Stapelkamp herkent daarin wel iets: “Als er geen motie of amendement is, dan wordt er tijdens de besluitvormende raad niet meer over het onderwerp gesproken terwijl het een heel groot onderwerp kan zijn dat in de gemeente speelt.”
Bijzondere geografische ligging van Aalten
De ligging van de gemeente Aalten intrigeert de commissaris. Lenferinks familie woont in Vasse, een kleine plaats in Twente die een periode bij Duitsland hoorde. Hij vraagt zich af of de gemeente, gelegen aan de randen van de regio en de landsgrens, zich wel ergens bij voelt horen. De ligging maakt de positie van Aalten in de provincie bijzonder om naar samenwerkingen te kijken. “Hoe is die met de Duitse grensgemeente?”
“Het is erg ingewikkeld. Het niet erkennen van elkaars diploma’s maakt uit wie wat wel of niet mag kunnen”, deelt burgemeester Stapelkamp de CvdK mede. Wat wel in de samenwerking met Duitsland goed tot stand is gekomen, is dat de Duitse ambulance in Isselburg in het Nederlandse oproepsysteem meekijkt bij een noodoproep. “De ladderwagen van de brandweer in Bocholt is handiger om op te roepen dan die uit Doetinchem. Die is te ver weg”, reageert Alex Walter van GB op het belang van een goede samenwerking. De brandweer in Dinxperlo en die in Suderwick werken al veel samen, maar in het Crossfire-verband lopen ze tegen rechtsregels aan.
Stapelkamp doet aan Lenferink ook de oproep grensoverschrijdende samenwerkingen een warm hart toe te dragen. “Voor de samenleving is de grens geen grens meer, maar in de (bestuurlijke) samenwerking is die wel het geval.”
Regionale samenwerking maakt de Achterhoek krachtig
Lenferink is onder de indruk hoe de regio zich door goede onderlinge samenwerking als merk profileert, hoewel de naam anders suggereert, zegt hij. “Alleen Doetinchem is te klein om de koninklijke familie op Koningsdag te ontvangen. Dit zouden ze nooit alleen gekregen hebben. Dat het nu in Doetinchem wel gebeurt, zegt iets over hoe krachtig de regio Achterhoek is.” Lenferink wil ook weten hoe de Aaltense gemeenteraad tegen de samenwerking in de regio aankijkt. “De samenwerking is goed als het gaat over de snelwegen, spoorlijnen en verbindingen, maar we hebben moeite met woningbouw. Daar kunnen we te weinig over beslissen. De woonopgave zou meer bij ons moeten liggen.” Lenferink wijst hierbij op de demografische risico’s. De Achterhoek vergrijst twee keer zo snel. Het arbeidspotentieel daalt snel. “Hierover zullen we het toch met elkaar over moeten hebben”, aldus de Commissaris van de Koning.
Niet ontkomen aan de Spreidingswet
Goed besturen en sturing geven aan een gemeente komt ook terug bij de opvang van vluchtelingen en statushouders. Zolang de Spreidingswet niet is afgeschaft, dienen provincies genoeg opvangplekken beschikbaar te stellen. Per 1 mei 2025 moeten zij in totaal 96.000 opvangplekken beschikbaar hebben, maar die eis is voor de grote provincie Gelderland een lastige. “Aalten heeft een positieve houding om mensen op te vangen”, zegt Raimond Smit. Alex Walter vindt “dat Aalten in het verleden heel veel heeft gedaan. GB staat niet te popelen, al weet ik dat deze mening niet door de gehele raad gedeeld wordt.” Jeroen Hobbema uit zorgen over de landelijke discussie over asielzoekers. En Petra Hoezen, fractievolger van de Progressieve Partij, vindt dat er een grote verantwoordelijkheid wordt neergelegd bij de lokale politiek. “Vooral nu het kabinet onduidelijk is over hoe met asielzoekers om te gaan, is onze verantwoordelijkheid groot.” Henk Meerdink: “Ik heb een sociaal hart. Ook als ondernemer zeg ik: ze zijn hartelijk welkom in Aalten.” Dat alles doet Lenferink goed om te horen. Zolang de spreidingswet nog geldt, moet de provincie met de gemeente ernaar handelen. In de meeste gevallen worden voor zeker drie jaar opvangplekken gecreëerd.
Achterstand bij vergunningverlening voor boeren
Voor de boeren sneed Henk Meerdink het functioneren van de omgevingsdienst aan. Zij hebben een grote achterstand in de vergunningverlening. Lenferink vindt de omgevingsdiensten te klein en daardoor niet sterk genoeg. “Er moet echt iets gebeuren”, vindt hij. “Het college van gedeputeerden in de provincie heeft te kennen gegeven dat er één omgevingsdienst moet zijn. De deskundigheid kunnen we bundelen zodat er meer geld vrijkomt voor de organisatie. We moeten de weg inslaan om die kracht te verkrijgen. Het heeft ook te maken met de ongelofelijk ingewikkelde natuurvergunning. Mensen doen er lang over.”
Bezoek aan Nationaal Museum
In totaal sprak Lenferink een uur lang met de Aaltense gemeenteraad. Zijn werkbezoek werd afgesloten met een bezoek aan het Nationaal Onderduikmuseum tegenover het gemeentehuis en een lunch. Het museum houdt de verhalen levend over het onderduiken en het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zeer relevant gezien de huidige opgave voor de opvang van vluchtelingen en de discussie eromheen.
