Het ligt niet aan de contacten met de Duitse partners. Die zijn goed. “Nederlandse en Duitse bestuurders weten elkaar snel te vinden”, zeggen Duitslandcoördinatoren Andrea Arens en Miranda van Balveren. Wat tot dusver ontbrak, was een gezamenlijke koers: één document waarin de acht Achterhoekse gemeenten vastleggen welke onderwerpen in de samenwerking met Duitsland voorrang krijgen.
De samenwerking met de Duitsers is al op veel vlakken zichtbaar. Brandweerkorpsen uit Gendringen en Anholt, en Dinxperlo en Süderwick rukken moeiteloos over de grens uit met op elkaar aansluitende apparatuur. Toch liggen er nog hordes. Tussen ’s-Heerenberg en Emmerich moet een soortgelijke samenwerking voor brandweer en ambulances nog worden uitgerold. Ook op cultureel vlak weten de regio’s elkaar te vinden. Zo wordt de jaarlijkse Grenslandprijs meestal uitgereikt voor culturele samenwerking.
Op economisch vlak laten Achterhoekse ondernemers volgens Arens en Van Balveren nog kansen liggen. “Veel ondernemers denken: ‘wij redden ons wel’ en willen niet afhankelijk zijn”, leggen ze uit. Zij zijn als Duitslandcoördinatoren respectievelijk betrokken bij netwerken zoals de Grenzhoppers in Winterswijk en werkgemeente EMOJI in Emmerich, Montferland en Oude IJsselstreek. “Wij zijn de verbindende schakel voor onze gemeenten. Samenwerking is juist een kans op meer succes.”
Bestuurlijk gewicht en Europees geld
Het nieuwe koersdocument bundelt lopende projecten en geeft ze meer bestuurlijk gewicht. De plannen worden gedeeld met de twee Euregio’s en de Duitse Kreise Borken en Kleve. Hierdoor moeten de prioriteiten op het gebied van arbeidsmarkt, economie, mobiliteit en maatschappelijke samenwerking dieper doorwerken in de hele grensregio. “Dit voorkomt dat gemeenten afzonderlijk met Duitsland optrekken”, vertellen Arens en Van Balveren over de Duitslandsamenwerking op papier.
Bovendien helpt het om partners zoals het waterschap en boerenorganisaties aan te haken. “Er gaat veel Europees geld naar het Ruhrgebied voor economische ontwikkeling. Als plattelandsregio kunnen wij meeliften op dit systeem en gebruikmaken van die subsidies.”
Van klaslokaal tot stikstofaanpak
Kansen liggen er ook in het onderwijs. Vlak over de grens, in Bocholt en Kleve, liggen twee hogescholen die kunnen dienen als innovatieve opleidingscentra voor Achterhoekse bedrijven. “We merken dat jongeren vaak pas op hun achttiende ontdekken dat er een buurland is”, schetsen de coördinatoren. Via het samenwerkingsverband TECHLAND moet er daarom een doorlopende leerlijn komen, met aandacht voor elkaars taal en cultuur, van de basisschool tot aan de universiteiten van Münster en Nijmegen.
Omgekeerd kan met inbreng van de Duitsers de Achterhoekse grensregio zich in Den Haag en Brussel presenteren als experimenteerregio voor de aanpak van de stikstofproblemen. “Nederlandse en Duitse initiatieven kunnen elkaar bij het verbeteren van de natuur en biodiversiteit versterken. De Achterhoek kan daarbij ervaringen voor een toekomstbestendige landbouw inbrengen, terwijl samenwerking met Duitse partners nieuwe kennis en perspectieven kan opleveren. Wat we niet willen, is de Nederlandse stikstofproblematiek tot een Duits-Nederlands dossier maken. Het gaat om een toekomstbestendig landelijk gebied wat we voor ogen hebben.”
Weerbarstige praktijk: arbeidsmigranten en fietspaden
Hoewel de intenties goed zijn, blijkt de praktijk soms weerbarstig. Neem de problematiek rondom arbeidsmigranten. De samenwerking met Duitsland beperkt zich nu nog tot het uitwisselen van informatie om malafide uitzendbureaus en huisjesmelkers aan te pakken. Maar echt gezamenlijk optrekken blijkt lastig. Zo besloot Montferland begin dit jaar zelfstandig twee huisvestingslocaties op industrieterrein Immenhorst te realiseren voor de logistieke sector in ’s-Heerenberg, op verzoek van ondernemers. Dit gebeurde buiten buurgemeente Emmerich am Rhein om, hoewel daar juist veel van deze internationale werknemers wonen.
Ook de realisatie van de snelle fietsverbinding tussen Doetinchem, ’s-Heerenberg en Emmerich vraagt om een lange adem. Het is al bijna twee jaar geleden dat deze gezonde route voor grensoverschrijdend woon-werkverkeer werd aangekondigd. Omdat zowel de provincie Gelderland als de deelstaat Noordrijn-Westfalen verantwoordelijk zijn voor hun eigen deel van het asfalt, verloopt het proces traag. Bovendien moet er lokaal nog kritisch worden gekeken naar ingewikkelde kruisingen en de belangrijke aansluiting bij het nieuwe Slingeland Ziekenhuis.
Het koersdocument ‘Duitslandsamenwerking Regio Achterhoek’ is inmiddels aangeboden aan de acht Achterhoekse gemeenten. Omdat de samenwerking onder de gemeenschappelijke regeling van de Regio Achterhoek valt, hoeven de afzonderlijke gemeenteraden het stuk niet apart te bekrachtigen. Het algemeen bestuur stelt de definitieve koers vast.
